Εφτασαν στα προημιτελικά με συνταγή 2006: τρέξιμο, καλός προπονητής, ήρωες της μιας βραδιάς. Πολλά θυμίζουν Λίπι.

Το 2006 είχα γράψει ένα κομμάτι με τίτλο ο «Θρίαμβος του ακατανόητου», μετά την κατάκτηση του μουντιάλ από τους Ιταλούς, σε ένα καλοκαίρι που γιόρταζαν και την ίδια στιγμή αυτόμαστιγώνονταν μοιράζοντας υποβιβασμούς και τιμωρίες σε ομάδες τεράστιες. Μερικές παρατηρήσεις που έγραφα τότε ισχύουν και για την τωρινή ομάδα των Ιταλών, που έχει πολλά κοινά με εκείνη. 

Κάποτε, δηλαδή το 2006

Εγραφα τότε: «Οι Ιταλοί ζουν τις μεγάλες διοργανώσεις με βασανιστική μαζοχιστική εσωστρέφεια. Οι Βραζιλιάνοι τις αντιλαμβάνονται ως επιδείξεις, οι Γερμανοί θέλουν να τις κερδίζουν, οι Αγγλοι παίρνουν μέρος περιμένοντας το δράμα, οι Γάλλοι και πολλοί άλλοι θέλουν να βλέπει ο κόσμος την πρόοδό τους. Οι Ιταλοί αδιαφορούν για το τι πιστεύει ο κόσμος για αυτούς, δε ψάχνουν συμπάθειες, θέλουν στις τραγωδίες και στους θριάμβους τους, δίπλα τους μόνο εκείνους που τους καταλαβαίνουν. Γνωρίζουν μάλιστα ότι το να τους καταλάβεις είναι δύσκολο.

Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ομάδα, η Ιταλία αντιπροσωπεύει ένα ποδόσφαιρο στο οποίο δεν υπάρχει ο όρος «λογική εκτίμηση» - για να το πω αλλιώς στην εκτίμηση για τους ίδιους δε χωράει λογική. Είναι ένα ποδόσφαιρο στο οποίο συχνά κερδίζει ο χειρότερος, ένα ποδόσφαιρο στο οποίο ενώ θες να πεις «δεν αντέχω», λες «θέλω κι άλλο». Σε αυτό το ποδόσφαιρο οι προσωπικότητες είναι πάντα σημαντικές: καμία Εθνική Ιταλίας δεν κέρδισε κάτι χωρίς να έχει αληθινά μεγάλους παίκτες και σε φόρμα. Όμως πιο πολύ κι από αυτό μετρά η προετοιμασία, η στρατηγική, η όρεξη να παίζεις για τον συμπαίκτη, η ικανότητα να επιβιώνεις χωρίς δυνάμεις καμιά φορά, αλλά με το μυαλό πάντα σε εγρήγορση. Αν θες να καταλάβεις τους Ιταλούς, πήγαινε πέρα από το προφανές και ξέχνα αναφορές σε ποιότητα, απόδοση, τεχνική κτλ. Μετράνε άλλα: η πίστη, η θέληση, η χαρά του να υποφέρεις.   

Πως είναι δυνατόν να τα κατάφεραν ο Ζαμπρότα, ο Περότα, ο Μετεράτσι, ο Καμορανέζι και να μην ανέβηκαν στο μεγάλο σκαλί ο Μαλντίνι, ο Ντοναντόνι, ο Μπάτζιο, ο Βιάλι; Είναι κι αυτό ένα από τα άλυτα γοητευτικά μυστήρια του ιταλικού ποδοσφαίρου ή μήπως τελικά η προσήλωση και η αυτοθυσία είναι αξίες μεγαλύτερες από την κλάση και την ποιότητα; Το παγκόσμιο κύπελλο του 2006 τελικά, το κέρδισε ο ιδρώτας του Γκρόσο, ενός παιδιού της ιταλικής επαρχίας που περίμενε τα 28 του για να παίξει στην Εθνική. Αυτός ο τυπάκος που πήρε την ευθύνη του τελευταίου κρίσιμου πέναλτι στον τελικό είναι το σύμβολο μιας ομάδας σκληρών παιδιών που έβαλαν στόχο να αποδείξουν ότι ξέρουν να παίζουν ο ένας για τον άλλο. Ο Γκρόσο είναι το απόλυτο σύμβολο της ακατανόητης γοητείας του ιταλικού ποδοσφαίρου, που σήμερα γιορτάζει και δικάζεται. Χωρίς αιδώ, χωρίς να ζητάει έλεος. Και με τα μάτια όσων το καταλαβαίνουν στυλωμένα πάνω του με λίγη ζήλια...».

Και σήμερα όλα ισχύουν

Όλα αυτά ισχύουν πολύ και για την σημερινή Σκουάντρα Ατζούρα, που ακόμα κι αν αποκλειστεί από τους πανίσχυρους πρωταθλητές κόσμου Γερμανούς έκανε το καθήκον της, δηλαδή έδωσε σε όλο τον κόσμο ένα μεγάλο ποδοσφαιρικό μάθημα. Παίζοντας με μια ομάδα πολύ μεγάλων παιδιών (η Ιταλία έχει το μεγαλύτερο μέσο όρο ηλικίας στο τουρνουά), η Ιταλία όχι μόνο δεν κατάρρευσε σε κανένα από τα τρία σοβαρά ματς που έδωσε μέχρι στιγμής, αλλά σκόραρε τρεις φορές στο τέλος! Κυρίως αρέσει στον κόσμο η συγκέντρωση όλων, η ομαδικότητα τους, η όρεξη να παίξουν ο ένας για τον άλλο – κι όχι μόνο στην άμυνα, ο Κόντε που χειρονομεί και φωνάζει «βγείτε» μουσκεμένος κι ενώ βλέπει ότι για να κερδίσει κάποιος ένα πλάγιο άουτ πρέπει να μαρτυρήσει. Ο κόσμος έχει την αίσθηση ότι διάφοροι ξεχασμένοι από την επιτυχία γερόλυκοι (ο Πελέ, ο Εντερ, ο Τζιακερίνι, ο Μπαρτζάλι, ο Μπονούτσι κτλ), υπό την αιγίδα κάποιων που τα έχουν δει κυριολεκτικά όλα (ο Μπουφόν, ο Ντε Ρόσι, ο Τιάγκο Μότα, ο Κελίνι κτλ), πήγαν στην Γαλλία για ν αποδείξουν ότι δεν χρειάζεται να είσαι ο καλύτερος στον κόσμο ή στην Ευρώπη για να κερδίζεις, αρκεί να είσαι καλός στα ματς που δίνεις. Αυτή είναι η λογική του ποδοσφαίρου τους και με αυτή πορεύονται δεκαετίες τώρα.

Στις γιορτές των ιταλικών ομάδων βραβεύονται πάντα οι ενδεκάδες που έχουν κερδίσει τίτλους – σχεδόν κάθε ιταλική ομάδα έχει τους πρωταθλητές της. Υπάρχει, όμως, πάντα μια ιδιαίτερη στιγμή που βραβεύονται κάποιοι που δεν κέρδισαν τίποτα – ή που για να το πω σωστά - έχουν κερδίσει τις καρδιές των οπαδών, καταθέτοντας κάποια στιγμή ό,τι στη δική τους καρδιά κουβαλούσαν. Είναι ομάδες φτιαγμένες με παίκτες που σώθηκαν ενώ όλοι τις θεωρούσαν καταδικασμένες, ομάδες που ανέβηκαν από τη β Εθνική παρά τα οικονομικά προβλήματα, ομάδες που έχασαν ευρωπαϊκούς τελικούς στους οποίους, όμως, για να βρεθούν έκαναν θαύματα, ομάδες που, ναι το έχασαν το ρημάδι το πρωτάθλημα, αλλά κανείς δεν έχει ξεχάσει το σερί από νίκες χάρη στο οποίο  το διεκδίκησαν. Όταν φτάνει αυτή η στιγμή κι εμφανίζονται στο γήπεδο οι μαχητές, οι άγνωστοι που έπαιξαν για τη φανέλα, και οι perdenti di successo, το γήπεδο πέφτει από το χειροκρότημα. Στο πρόσωπο του σκληρού, του πονηρού που κάνει διαβολιές, του μυαλωμένου, του ταπεινού που δεν τα παρατάει, του πολεμιστή που έχασε αλλά όμως έδωσε ό,τι είχε, ο μέσος Ιταλός, που κατά τα άλλα αποθεώνει τον χαρισματικό και τον νικητή, βλέπει κάτι από τον εαυτό του. Δεν χρειάζεται να σηκώνεις τρόπαια για να σε αγαπούν, σε αγαπούν όταν δίνεις ό,τι μπορείς – λίγο δεν υπάρχει στον πόλεμο και στην αγάπη.

Ο Πελέ, ο Μπονούτσι, ο Παρόλο, ο Ντε Σίλιο, ο Τζακερίνι και οι άλλοι από χθες βράδυ εξασφάλισαν δια παντός αυτό το χειροκρότημα κι ίσως όχι μόνο από τους Ιταλούς, αλλά από όλους όσους καταλαβαίνουν πως χωρίς καρδιά και χωρίς λίγη άγια τρέλα, από αυτή που τη λογική τη σκοτώνει, στο ποδόσφαιρο και στη ζωή δεν κάνεις τίποτα...           

Ετοιμοι ήδη από το 2006

Οι Ισπανοί είχαν ποδοσφαιριστές ικανούς για μεγάλα πράγματα ήδη από το μουντιάλ του 2006. Είχαν περάσει με τρεις νίκες τον όμιλο παίζοντας σπουδαία μπάλα, είχαν πιτσιρικάδες με πολύ ταλέντο, είχαν ένα ηγέτη που λέγονταν Ραούλ, είχαν ένα πολύ καλό προπονητή, τον μακαρίτη Λουίς Αραγονιές, αλλά κάτι τους έλειπε: στους 16 έπεσαν στη Γαλλία του Ζιντάν και του Ανρί και αποκλείστηκαν. Γύρισαν το 2008 στα τελικά του Euro, πιο δυνατοί και πιο ώριμοι. Και πήραν τον πρώτο τίτλο της ιστορίας τους.  

Τον Αραγονιές, οι Ισπανοί το αποκαλούσαν «ο άγιος της Ορταλέτσα». Κυρίως γιατί γύρισε από τον άλλο κόσμο: το 1986 αναστήθηκε. Τότε είχε πάθει ένα βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο, που του είχε αφήσει βαριά ψυχικά νοσήματα – όλοι τον είχαν ξεγράψει. Συνήλθε και σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, ανέλαβε την αγαπημένη του Ατλέτικο Μαδρίτης, που τον εμπιστεύθηκε και κέρδισε μαζί του ένα κύπελλο το 1991: μιλούσε λίγο, αλλά προκαλούσε μια τεράστια συμπάθεια. Από τότε ο κόσμος στην Ισπανία τον ήθελε στην Εθνική ομάδα. Ο κόσμος καταλάβαινε ότι η συγκεκριμένη ομάδα για να ξεπεράσει την παραδοσιακή της ηττοπάθεια χρειάζονταν κάποιον που να μπορεί να δουλέψει πάνω στην ψυχολογία των παικτών κι ο Αραγονιές, που είχε γυρίσει από τον άλλο κόσμο, σίγουρα ήταν ένας τέτοιος τύπος.

Ο θρίαμβος του 2008

Το 2008 ο Αραγονιές έκανε δυο μεγάλες κινήσεις: απέκλεισε τον Ραούλ από την αποστολή και στο πρώτο ματς του τουρνουά κόντρα στους Ρώσους έκανε αλλαγή τον Φερνάντο Τόρες. Αποκλείοντας τον τότε άσο της Ρεάλ Μαδρίτης έστειλε στο γκρουπ ένα μήνυμα ότι αυτή τη φορά θα χρειαστεί πιστούς στρατιώτες κι όχι σταρ και αντικαθιστώντας τον φορ της Λίβερπουλ έδειξε ότι δε θα επιτρέψει να υπάρξουν στην ομάδα πριμαντόνες που να παίζουν για πάρτι τους. Αυτή την κίνηση την έκανε και στο κρίσιμο ματς με την Ιταλία, όταν άλλαξε και τον Τόρες και τον Βίγια: ο Αραγονιές πόνταρε στον εγωισμό των υπόλοιπων, έδωσε την μπακέτα στους Τσάβι και Σέννα, έδειξε ότι δεν υπάρχουν αναντικατάστατοι και είχε σε εγρήγορση τους χαρισματικούς επιθετικούς του πάντα. Στον τελικό, τότε κόντρα στους Γερμανούς, καθάρισε ο Τόρες, που παίζοντας στη Λίβερπουλ ήταν ένας από τους λίγους Ισπανούς διεθνείς, που είχε μεγαλουργήσει μακριά από τη χώρα του.  Ο Τόρες φεύγοντας από την Ατλέτικο για τη Λίβερπουλ απέκτησε εμπειρίες αλλά και το βλέμμα του κοσμοπολίτη που δεν είχαν ποτέ οι ερωτευμένοι με τις παραδόσεις της πόλης τους τοπικιστές Ισπανοί ποδοσφαιριστές. Το 2008 ο Τόρες ήταν ο καλύτερος ίσως Ευρωπαίος φορ καθώς συνδύαζε λατινικό τσαγανό, βρετανική αντίληψη για το ποδόσφαιρο και τις αξίες του και ταυτόχρονα κοσμοπολίτικη άνεση.

Η εποχή της Μπαρτσελόνα

Ο Αρταγονιές παρέδωσε στον Ντελ Μπόσκε μια ομάδα με νοοτροπία νικητή, αλλά ο Ντελ Μπόσκε ήταν ακόμα πιο τυχερός: μπορούσε να βασιστεί πλέον στο παιγνίδι της Μπαρτσελόνα του Γκουαρντιόλα, που στο μεταξύ έσπερνε τον πανικό στην Ευρώπη. Ο Αραγιονιές έπρεπε να χτίσει μια ομάδα, ο Ντελ Μπόσκε απλά να μεταφέρει στην Εθνική ένα δεδομένο και πολύ αποτελεσματικό παιγνίδι: το τίκι τάκα των Ισπανών έφερε ένα παγκόσμιο κύπελλο το 2010 κι ένα ακόμα Πανευρωπαϊκό πρωτάθλημα το 2012. Κυρίως δημιούργησε την αίσθηση μιας απίστευτης υπεροχής: από το 2008 έως το μουντιάλ του 2014 οι Ισπανοί είχαν σε τελικά μεγάλων διοργανώσεων μόνο μια ασήμαντη ήττα (από τους Ελβετούς στην πρεμιέρα του μουντιάλ της Νοτίου Αφρικής), ενώ περνούσαν τους ομίλους των προκριματικών κάνοντας επιδείξεις αποτελεσματικότητας. Μόνο το Confederation Cup δεν κέρδιζαν, αλλά ποιος ασχολείται;

Πέτυχε το αδύνατο   

Ο Ντελ Μπόσκε έμοιαζε να έχει πετύχει το αδύνατο: την απολύτως ιδανική συνύπαρξη παικτών της Μπαρτσα και της Ρεάλ Μαδρίτης – στο παγκόσμιο του 2010 έπαιζαν παίκτες μόνο από αυτές τις ομάδες. Το τίκι τάκα κατηγορούνταν από τους υπόλοιπους ως απλοϊκό και πληκτικό – η Mirror ειρωνικά είχε γράψει κάποτε ότι για να έχει ενδιαφέρον ας κάνουν τουλάχιστον το Μέσι Ισπανό, όμως οι Ισπανοί απαντούσαν σε αυτά ρίχνοντας τεσσάρες, όπως είχαν κάνει πχ στον τελικό του Euro του 2012 με τους Ιταλούς. Στην πραγματικότητα οι ασταμάτητες αλλαγές της μπάλας, το διάβασμα του ρήγματος της αντίπαλης άμυνας, οι διαγώνιες πάσες στα μπακ που έβγαιναν από το πλάι πατώντας περιοχή, η χρησιμοποίηση διάφορων (ψευτο) φόρ (όπως του Φάμπεργκας πχ) με στόχο να υπάρχει ένας ακόμα καλός χειριστής, ήταν πολύ αποτελεσματικά σκαρφίσματα απέναντι στα οποία σχεδόν κανείς δεν βρήκε απαντήσεις. Εκτός από τον ίδιο το χρόνο.

Ο κύκλος έκλεισε

Οι Ισπανοί απέτυχαν στο μουντιάλ της Βραζιλίας, αλλά μια αποτυχία δεν σημαίνει ότι κλείνει κι ο κύκλος. Ο κύκλος κλείνει, όταν το ποδόσφαιρο που παίζεις δεν είναι πια το ίδιο κι αυτό φάνηκε στη Γαλλία φέτος. Ο Ντελ Μπόσκε πήρε μαζί του αυτούς που πρωταγωνίστησαν στους θριάμβους, αφήνοντας έξω μόνο τον Τόρες, που παιδί του τίκι τάκα δεν ήταν. Πόνταρε στα 112 ματς του Ινιέστα, στα 102 του Σίλβα, στα 109 του Φάμπεργκας, στον Μπουσκέτς, στον Αλμπα - πόνταρε στις μνήμες τους, στη μνήμη του τρόπου που έκανε την ομάδα πανίσχυρη. Όμως η Ισπανία δεν είναι πια μια ομάδα με παίκτες που παίζουν όλοι σχεδόν στην Ισπανία, όπως ήταν το 2008, και το τίκι τάκα μετά τη φυγή του Γκουαρντιόλα και το αντίο του Τσάβι, του Πέδρο και του Βίγια δεν είναι ούτε καν σήμα κατατεθέν της Μπάρτσα: μην μπερδεύετε την κατοχή μπάλας με το απίστευτο εκείνο ποδοσφαιρικό φλιπεράκι, που για χρόνια παρακολουθούσαμε. Ο Ντελ Μπόσκε περίμενε ότι τα κουρασμένα παλληκάρια του θα ξαναθυμηθούν τον τρόπο, όμως στη Μπάρτσα παίζουν πια κάθετα για τον Νεϊμάρ και τον Σουάρες και αυτοί κι ο Μέσι είναι που κάνουν τη διαφορά – όπως συμβαίνει και στη Ρεάλ Μαδρίτης, δηλαδή με τους Μπεϊλ, τους Μπενζεμά και τους Ρονάλντο. Ο Ντελ Μπόσκε είχε στα χέρια του υλικό για μια νέα ομάδα: υπάρχει το γκρουπ της Ατλέτικο, ο Ιτσκο, ο Λούκας, ο Τιάγκο, ο Καθόρλα και άλλοι πολλοί, όμως αυτοί δεν παίζουν το ποδόσφαιρο, που ο κόουτς είδε να θριαμβεύει. Η Ισπανία έφυγε από το πανευρωπαϊκό νωρίς γιατί έμοιαζε παγιδευμένοι στις μνήμες της: συμβαίνει με όλες τις ομάδες που έχουν κερδίσει πολλά. Η νοσταλγία και η παρακμή είναι συνώνυμα.

Θα επανέρθουν; Κέρδισαν δυο Euro στη σειρά – ούτε οι Γερμανοί δεν το χουν πετύχει. Αν βρουν ένα νέο Αραγονιές, ικανό να χτίσει μια ομάδα που δεν θα βασίζεται στη Μπάρτσα ή στη Ρεάλ, ίσως και να τους δούμε πολύ δυνατούς σύντομα. Αλλά έχοντας ακόμα στα μάτια μου τις ασταμάτητες πάσες τους, την απίστευτη ικανότητα τους να παίζουν άμυνα κρατώντας τη μπάλα, τα γκολ τους μετά από επιταχύνσεις που κανείς δεν περίμενε, και την εκπληκτική χημεία του Τσάβι, του Ινιέστα, του Βίγια και του Τόρες, δεν είμαι πολύ αισιόδοξος…          

Επιβάλουν μόδες

Τη μόδα των εισβολών χωρίς εισιτήριο στις μεγάλες διοργανώσεις αυτή την ξεκίνησαν. Το 1988 πήγαν είκοσι χιλιάδες στο Αμβούργο για να συμπαρασταθούν στην ομάδα τους, που αντιμετώπιζε την Δυτική Γερμανία. Ήπιαν τις μπύρες τους, τραγούδησαν, είδαν το ματς σε γιγαντοοθόνες, πανηγύρισαν – στον τελικό στο Μόναχο ήταν ακόμα πιο πολλοί. Το 2008 στην Ελβετία οι χωρίς εισιτήριο υποστηρικτές των Οράνιε ήταν στη Βασιλεία και στην Βέρνη πάνω από 40 χιλιάδες: έβλεπες ένα πορτοκαλί ποτάμι κολλημένων με τη μπάλα που διαδηλώνουν την αγάπη τους στο ποδόσφαιρο. Λίγοι το αγαπούν και το τιμούν όσο αυτοί.

Ο αποκλεισμός της Ολλανδίας στα προκριματικά ήταν ένας πραγματικός οιωνός που σήμαινε πως στη Γαλλία δεν θα δούμε καλό ποδόσφαιρο. Η δική μου γενιά μεγάλωσε με τα μυθιστορηματικά κατορθώματα του Κρόιφ, δεν καταλάβαινε τι σημαίνει ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο (ποιος άλλωστε να μας το εξηγήσει;), αλλά ορκίζονταν ό,τι αυτό είναι το καλύτερο που έχει ποτέ παιχτεί κι ας πρόλαβε μόνο την παρακμή της ομάδας που έπαιξε δυο τελικούς παγκοσμίων κυπέλλων στα 70ς. Οποιος τους πίστευε δικαιώθηκε, όταν το 1988 είδε το Μάρκο Βαν Μπάστεν πρώτα να νικάει με χορευτική πιρουέτα το «σκυλί» που λέγονταν Γιούργκεν Κόλερ και μετά να βάζει το ωραιότερο γκολ που έχει μπει σε ευρωπαϊκό γήπεδο στον γίγαντα Ντασάεφ. Το 1988 όποιος είχε μεγαλώσει με το μύθο των Ολλανδών, που δεν πρόλαβε, ένοιωσε ότι ζούσε τη Δευτέρα Παρουσία. Εβλεπε αγγέλους.

Η κατάρα των πέναλτι

Δεν υπάρχει τουρνουά στο οποίο να έχουν πάρει μέρος οι Ολλανδοί και να μην έκαναν πράγματα που θυμόμαστε εντός ή εκτός αγωνιστικού χώρου.  Πρώτα από όλα κουβαλάνε την κατάρα των αποκλεισμών στα πέναλτι από την οποία είναι αδύνατο να γλυτώσουν. Αποκλείστηκαν στα πέναλτι από τη Βραζιλία το 1998 στο μουντιάλ της Γαλλίας, είδαν τον Τόλντο να πιάνει ένα σωρό στον ημιτελικό του 2000 κόντρα στους Ιταλούς, κατάφεραν κι απέκλεισαν στην ίδια διαδικασία τους Σουηδούς το 2004, και πριν καλά καλά το χαρούν έχασαν τον ημιτελικό από την Πορτογαλία. Το 2014 απέκλεισαν την Κόστα Ρίκα κι αποκλείστηκαν από την Αργεντινή στον ημιτελικό: δεν λύνουν το πρόβλημα ούτε με εξορκισμό!

Πρωταγωνιστές στα καλύτερα

Η Ολλανδία δεν είναι μια απλή ποδοσφαιρική ομάδα: είναι ένας ολόκληρος τρόπος αντίληψης του ποδοσφαίρου. Η Ολλανδία είναι τα 26 γκολ που έχει βάλει με τη φανέλα της ο Βαν Μπάστεν πριν εγκαταλείψει το ποδόσφαιρο σε ηλικία 28 χρονών: ο Γκαλιάνι είπε στο αντίο του ότι «έφυγε νωρίς ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι του ποδοσφαίρου». Το 1988 θυμόμαστε τα γκολ στους Γερμανούς και στον Ντασάεφ, όμως πριν από αυτά είχε βάλει τρία γκολ στην Αγγλία του Ρόμπσον. Η Ολλανδία είναι ο 22χρονος Μπέργκαμπ που το 1992 διαλύει την άμυνα των Γερμανών (3-1) και είναι πρωταγωνιστής και στην επική ισοπαλία με τους Δανούς (2-2) στο ματς που ο Σμάιχελ νίκησε τον Βαν Μπάστεν στα πέναλτι – τι έκπληξη! Η Ολλανδία είναι η γηπεδούχος που το 2000  κερδίζει 3-0 τους Δανούς και 3-2 τους Γάλλους του Ζιντάν, μετέπειτα πρωταθλητές, ρίχνει μια εξάρα στη Σερβία και χάνει τέσσερα πέναλτι κόντρα στους Ιταλούς στον ημιτελικό κι αποκλείεται. Η Ολλανδία είναι ο Ρουντ Φαν Νίστελ Ρόι που το 2004 σκοράρει κόντρα στους Γερμανούς με βολ πλανέ τακουνάκι και το 2008 είναι αρχηγός μιας ομάδας που παίζει την καλύτερη μπάλα στη φάση των ομίλων και βάζει τρια γκολ στους Ιταλούς και τέσσερα στους Γάλλους! Η Ολλανδία είναι η ομάδα που στην ίδια διοργάνωση αποκλείεται σε ένα επικό ματς χάνοντας με 3-1 στην παράταση από τους Ρώσους, που έχουν ένα Ολλανδο προπονητή, τον Χίντινγκ. Η Ολλανδία είναι το δράμα που κουβαλάνε οι παίκτες στο DNA τους: έχασαν ένα παγκόσμιο κύπελλο στην παράταση το 1978 κι έκαναν το ίδιο το 2010 στη Νότιο Αφρική, όταν έχασαν πάλι στην παράταση αυτή τη φορά από τους Ισπανούς. Τότε μας είχαν προσφέρει δυο ματσάρες: κόντρα στη Βραζιλία και στην Ουρουγουάη ο Ρόμπεν και ο Σνάιντερ τίμησαν τη φανέλα του Κρόιφ, δηλαδή του εθνικού μύθου που στο τέλος εκείνου του τουρνουά τους κατηγόρησε ότι έπαιξαν «ένα υπέρμετρα σκληρό ποδόσφαιρο γεμάτο σκοπιμότητα».

Κάνουν και τρέλες

Η Ολλανδία είναι μια ποδοσφαιρική ιστορία με κάμποση τρέλα. Το 1988 ο Κούμαν πήρε τη φανέλα του Ολαφ Τον και αφού σκούπισε με αυτή τον ιδρώτα του μπροστά στη γερμανική εξέδρα την πέταξε– ακολούθησε πανδαιμόνιο. Το 1990 στην Ιταλία ο διαιτητής Λουστάο άφησε ατιμώρητη μια κλωτσιά του Φέλερ στον Φαν Μπρόκελεν: ακολούθησε το ιστορικό φτύσιμο του Ράικαρντ στο Γερμανό και η αποβολή τους! Πριν πάνε στην Ιταλία οι Ολλανδοί, ο Τάις Λίμπρεχτς, ως εκλέκτορας, απέκλεισε από την αποστολή τον Ρουντ Γκουλιτ. Ο Γκούλιτ είπε ότι ο Τάις ασχολείται μόνο με γκόμενες κι ο προπονητής απάντησε ότι δεν μπορεί να τα λέει αυτά ένας που έχει ένα εξώγαμο σε κάθε πόλη που έπαιξε μπάλα: ο Τάις απολύθηκε! Το 1996 στην Αγγλία οι Ολλανδοί ήταν κακοί, έχαναν από τους Αγγλους με 4-0, αλλά ένα γκολ του Κλάιβερτ τους έδωσε μια ανέλπιστη πρόκριση και μετά μεταμορφώθηκαν και στρίμωξαν την Γαλλία από την οποία αποκλείστηκαν στα πέναλτι – που αλλού; Όλα αυτά, ενώ έχουν τσακωθεί μεταξύ τους – ο Ντάβιντς και ο Κλάιβετ ήθελαν να φύγουν από τη διοργάνωση. Το 2006 «σκοτώθηκαν» στο ξύλο με τους Πορτογάλους στη «μάχη της Νυρεμβέργης» – σε ένα ματς με 4 κόκκινες και 16 κίτρινες! Το 2008 ο Κρόιφ τρέλανε τον νεαρό κόουτς Μάρκο Βαν Μπάστεν επιβάλλοντάς του την ενδεκάδα του ματς κόντρα στην Ρωσία: ο αγέλαστος Μάρκος μετά την ήττα παραιτήθηκε. Στη Βραζιλία πρόπερσι όλος ο κόσμος συζητούσε την αλλαγή τερματοφύλακα που έκανε ο Φαν Γκααλ στο ματς με την Κόστα Ρίκα πριν τα πέναλτι. Κι αυτό είναι η Ολλανδία.

Λείπουν πολύ

Στη Γαλλία λείπει το επιθετικό τους ποδόσφαιρο, η τόλμη τους να παίζουν στα μεγάλα τουρνουά με άπειρους 20χρονους, η συνήθεια τους να κάνουν τα δύσκολα εύκολα. Λείπει «η νευρωτική ιδιοφυία του πορτοκαλί ποδοσφαίρου» - για να θυμηθώ τον τίτλο του βιβλίου του Ντέιβιντ Γουίνερ που μιλά για τα κατορθώματα τους. Θα επιστρέψουν για να μας καταπλήξουν γιατί, όπως γράφει κι ο Γουίνερ για αυτούς, «μια νίκη που δεν θυμάσαι, έχει μικρότερη αξία από μια ήττα που δεν ξεχνάς». Η παρατήρηση είναι η σύνθεση του ποδοσφαίρου τους…             

Τις ημερομηνίες που άλλαξαν την ιστορία του ποδοσφαίρου δεν τις θυμάται κανείς και είναι κρίμα. Μια τέτοια είναι η 21 Ιουνίου του 2008 – η μέρα ή για την ακρίβεια η νύχτα, που οι Ισπανοί απέκλεισαν τους Ιταλούς στο Euro της Αυστρίας κι έβαλαν τις βάσεις της τελευταίας μεγάλης ποδοσφαιρικής ηγεμονίας που γνώρισε η ανθρωπότητα. Σκεφτόμουν τις λεπτομέρειες εκείνης της βραδιάς, γιατί απόψε Ιταλοί και Ισπανοί ξαναπαίζουν.

Ισπανία, το σούπερ φαβορί

Φτάνω στη Βιέννη την ημέρα του ματς από τη Βασιλεία, όπου είχα δει μια μέρα πριν τους Ρώσους να αποκλείουν τους καλύτερους, μετά το 1988 Ολλανδούς, που προσωπικά θυμάμαι. Οι Ισπανοί έχουν κάνει τρεις νίκες – μία κόντρα στην εθνική μας με ανατροπή. Ο Γκάρι Λίνεκερ έχει πει παραμονή της έναρξης του τουρνουά ότι, αν οι Ισπανοί δεν κερδίσουν το τρόπαιο, δεν θα ξαναμιλήσει για ποδόσφαιρο – δήλωση σκληρή για κάποιον που βγάζει το ψωμί του έτσι κι όχι μιλώντας για τις εκλογές της ΕΠΣΑΝΑ, όπως θα έκανε αν ήταν στην Ελλάδα π.χ. Οι Ισπανοί κάνουν ό,τι μπορούν για να αποδείξουν πως έχει δίκιο. O Τόρες κι o Βίγια παίζουν την καλύτερη μπάλα της ζωής τους, Σίλβα, Τσάβι και Ινιέστα είναι αψεγάδιαστοι και για χάρη όλων αυτών τρέχει ο Σέννα, βραζιλιάνος με ισπανική υπηκοότητα - καμία σχέση με τον μεγάλο οδηγό, πέρα από την αγάπη για την αδρεναλίνη. Προπονητή έχουν τον μακαρίτη Λουίς Αραγκονιές, που τους απαγορεύει να διαβάζουν εφημερίδες, τους απαγορεύει να μιλάνε στα κινητά, τους «μαστιγώνει» στις προπονήσεις - παρότι είμαστε στον Ιούνιο. Είναι σχεδόν όλοι κοντούληδες, αλλά με παθολογική αγάπη για τη μπάλα: την κολλάνε στα πόδια τους πολύ πριν ο Γκουαρντιόλα θεωρητικοποιήσει αυτό το πάθος τους. Ο Αρίγκο Σάκι, που κάνει το σχολιαστή, λέει ότι η Ιταλία θα έχει όλες κι όλες δέκα ευκαιρίες για να μπει στην περιοχή. Δεν υπερβάλει.

Που πάμε;

Τους Ιταλούς τους έχω ακολουθήσει από την πρώτη φάση. Μέσα σε δυο χρόνια η ομάδα που στη Γερμανία έχει κερδίσει το μουντιάλ έχει σχεδόν διαλυθεί. Προπονητής ο Ρομπέρτο Ντοναντόνι, σχολή Μίλαν, με μια σιγουριά στα όρια της αλαζονείας. Εχουν κερδίσει τους Γάλλους κι έχουν περάσει ρεφάροντας μια συντριβή από τους Ολλανδούς. Εχουν να χάσουν σε επίσημο ματς από την Ισπανία από το 1920 (!), αλλά δεν έχουν τον Πίρλο, που έχει συμπληρώσει κίτρινες κάρτες. Υπάρχει ο Ντελ Πιέρο, τραυματίας όμως, κι ανήμπορος να παίξει πάνω από 20 λεπτά. «Η καλύτερη Ισπανία όλων των εποχών, παίζει με τη χειρότερη Σκουάντρα Ατζούρα» γράφει στη Ρεπούμπλικα ο Μαούριτσιο Κροζέτι καταλήγοντας με το ρητορικό ερώτημα «που πάμε;».

Στη Βιέννη παραδόξως έχει πάνω από 30 βαθμούς και μια τρομερή υγρασία. Ο Αραγκονιές λέει, παραμονή του ματς, εξηγεί πως δεν θέλει ν αλλάξει τίποτα στην βασική ενδεκάδα γιατί αν την πειράξει, οι παίκτες του θ αρχίσουν να σκέφτονται τους Ιταλούς πιο πολύ από όσο πρέπει! Ο Ντοναντόνι είναι δεδομένο ότι θα κάνει αλχημείες και πολλές. Αφήνει να εννοηθεί ότι θέλει να ξεκινήσει τον Ντι Νατάλε και λέει ότι θέλει να το κάνει γιατί του φαίνεται «αρκετά τρελός ώστε να παίξει δίπλα στον Κασάνο που τρελός είναι σίγουρα». Οι Ιταλοί δημοσιογράφοι γελάνε, αλλά στις συζητήσεις μας δεν κρύβουν πως λογικά δεν υπάρχει ματς!

Η διαφορά είναι μόνο θεωρία

Παίρνω τις συνθέσεις πριν το παιγνίδι αρχίσει. Οι Ισπανοί είναι πληρέστατοι και γεμάτοι ταλέντο: παίζουν όλα τα αστέρια τους κι ακόμα και η άμυνά τους (με Ράμος, Πουγιόλ, Μαρσένα, Καπντεβίγια) μοιάζει η καλύτερη του τουρνουά: μεσοεπιθετικά φυσάνε. Από την άλλη παρατάσσετε η «αρμάτα Μπρανκαλεόνε» χωρίς τον Βιτόριο Γκάζμαν. Παίζει στόπερ ο Πανούτσι, αιώνιος αναπληρωματικός στις καλές ομάδες των Ιταλών, δίπλα του ο νεαρός Κελίνι και δεξιά κι αριστερά δυο κουρασμένοι ήρωες του μουντιάλ της Γερμανίας: ο Ζαμπρότα και ο Γκρόσο. Ο Ντοναντόνι βάζει στη μεσαία γραμμή τέσσερις ληστές του τραίνου, τον Αμπροζίνι, τον Περότα, τον νεαρό Ακουιλάνι και τον Ντε Ρόσι. Μπροστά κρατά τον Τόνι κι αφήνει τον Κασάνο να κάνει ό,τι γουστάρει. Σκέφτομαι ότι η διαφορά είναι τεράστια και μετά το ματς αρχίζει.

Σε όλο το πρώτο ημίχρονο οι Ισπανοί δεν βρίσκουν ποτέ λιγότερους από 8 Ιταλούς πίσω από τη μπάλα! Όταν κατορθώνουν να πλησιάσουν ο Μπουφόν μοιάζει να χει μαγνήτη και να τραβάει τη μπάλα πάνω του. Οι Ισπανοί, που κρατάνε συνεχώς τη μπάλα, αρχίζουν να σημαδεύουν τις γωνίες: τα σουτ τους φεύγουν όλα άουτ αρχικά για λίγο, αλλά όσο περνάει ο χρόνος πιο πολύ. Ζητάνε από το διαιτητή Φάντελ ένα πέναλτι που μάλλον έχει κάνει ο Αμπροζίνι – που καταλαβαίνοντας την γκάφα του παριστάνει τον τραυματισμένο. Στο τέλος του ημιχρόνου η διαφορά των δυο είναι μόνο θεωρεία: ο Αραγκονιές αναψοκοκκινίζει, ο Ντανοντόνι ζεσταίνει τον Ντελ Πιέρο.

Η ιστορία αλλάζει εδώ

Αν οι Ισπανοί είχαν χάσει εκείνο το ματς δύσκολα θα βλέπαμε τους θριάμβους που ακολούθησαν. Η ομάδα τους είχε ταλέντο, φρεσκάδα, ομοιογένεια, προσωπικότητα κι όμως όλα αυτά κόντρα στην πιο ατάλαντη Ιταλία, που χει εμφανιστεί σε τόσο κομβικό ματς, πήγαν περίπατο! Όταν ξεκίνησε η παράταση, ένας καλός Ιταλός συνάδερφος, ο Λούκα Μπάλντι, τότε σχολιαστής της Μεσατζέρο, μου λέει κάτι το ασύλληπτο: «πρέπει ο Κασίγιας να μην κάνει στα 30 λεπτά καμία επέμβαση, να τον βρούμε στα πέναλτι παγωμένο- κάποιος να πει στο Ντοναντόνι να μην σουτάρουν»! Οι Ισπανοί συνέχισαν να πιέζουν παίζοντας το τίμιο ποδόσφαιρό τους, αλλά το γήπεδο πήρε φωτιά μόνο στο 3^ο λεπτό του δευτέρου ημιχρόνου της παράτασης, όταν μπήκε ο Ντελ Πιέρο. Οι Ισπανοί φρέναραν και τον κοιτούσαν κάθε φορά που έπαιρνε τη μπάλα, οι πιο πολλοί, είμαι βέβαιος, πως έβλεπαν το σενάριο του τρόμου να εξελίσσεται.

Πήγαν στα πέναλτι εξουθενωμένοι και με τον Μπουφόν απέναντι σαν καταδικασμένοι σε θάνατο. Ο Ντελ Πιέρο θα χτυπούσε το τελευταίο πέναλτι – το ιταλικό πανηγύρι είχε αρχίσει. Ο Μπουφόν νίκησε τον Γκουίθα, όπως ήταν αναμενόμενο. Αλλά εκείνο το βράδυ ο Κασίγιας ονομάστηκε «άγιος» γιατί έπιασε τα κακοχτυπημένα πέναλτι του Ντε Ρόσι και του Ντι Νατάλε – ομολογώ ότι την επέμβαση του τη δεύτερη την πανηγύρισα γιατί ήταν η πρώτη φορά που ένοιωσα ότι έβλεπα να γεννιέται μια πρωταθλήτρια, που θα κέρδιζε τα πάντα κι ας μην είχε εξασφαλίσει ούτε τον τελικό.

Ο Ντελ Πιέρο δεν χτύπησε ποτέ το τελευταίο πέναλτι, ο Ντοναντόνι παραιτήθηκε, ο Γκρόσο είπε αντίο στην Εθνική, οι Ιταλοί έγραφαν ότι αν έπαιζε ο Πίρλο όλα θα ήταν αλλιώς. Από τότε οι Ιταλοί δεν κέρδισαν ποτέ τους Ισπανούς σε επίσημο ματς. Οι ιστορίες με πρωταγωνιστές έξυπνους κλέφτες καμιά φορά έχουν κακό τέλος. Να δούμε τι θα δούμε απόψε…          

Στο Γαλλία – Ιρλανδία καταγράφεται η πρώτη σημαντική παρέμβαση προπονητή σε ματς του Euro, την κάνει ο Ντιντιέ Ντεσαν, που στο β ημίχρονο αλλάζει την ομάδα του και τη βγάζει από το αδιέξοδο.

Εχει ένα πρόβλημα από την αρχή του τουρνουά ο Ντεσάν: έχει στήσει την ομάδα του εδώ και μια διετία πάνω σε ένα φορ που λείπει και λέγεται Μπενζεμά. Η χρησιμότητα του Μπενζεμά είναι τεράστια, γιατί ο τύπος σκοράρει, παίζει για τους μέσους και είναι και καλός πασέρ – κανείς από τους αντικαταστάτες του δεν έχει όλο το πακέτο. Επιπλέον ο Ντεσάν έχει κι ένα μπελά παραπάνω: ο καλύτερος από τους κυνηγούς του, ο Αντουάν Γριεζμάν, είναι χρήσιμος για αντεπιθέσεις, είναι εξαιρετικός στην περιοχή, αλλά δεν έχει σωματοδομή κυνηγού που θα κάνει μια κλειστή άμυνα να υποφέρει.

Να τους τρέξουν

Εχοντας στα χέρια του μια ομάδα πιο φρέσκια, καθώς έχει τρεις μέρες παραπάνω ξεκούραση από τους Ιρλανδούς, ο Ντεσάν ποντάρει στα χαφ του και ξεκινά με Καντέ, Παγιέτ, Μαντουιντί, Πογκμπά πίσω από τους Ζιρού – Γκριεζμάν. Ποντάρει ότι όλοι αυτοί μπορεί να «τρέξουν» τους Ιρλανδούς κάνοντας κατοχή μπάλας, όμως οι Ιρλανδοί κάνουν το 0-1 στο 2΄ και το ματς γίνεται δύσκολο: όλοι οι μέσοι του Ντεσάν κουβαλάνε τη μπάλα πολύ, οι συνεργασίες λείπουν, οι Ιρλανδοί κλείνονται και εκμεταλλεύονται και το γαλλικό τακτικό χάος.

Τι παίζουν οι Γάλλοι; Ένα 4-3-3 χωρίς ακραίους ή ένα «κάτι σαν» 4-1-4-1, όπου οι 4 πίσω από το Ζερού δεν ξέρουν τι να κάνουν; Αυτό το πρόβλημα λύνει εντυπωσιακά ο Γάλλος προπονητής στο ημίχρονο - κυρίως εξηγώντας στους παίκτες του τι το ματς απαιτεί από αυτούς. Η τακτική πρώτα από όλα στηρίζεται στη δυνατότητα του προπονητή να εξηγεί στους παίκτες τι θέλει – μην το ξεχνάμε.

Όλα άλλαξαν στο ημίχρονο

Στο ημίχρονο βγαίνει ο Καντέ και μπαίνει ο Κομάν – κίνηση προβλέψιμη, αφού ο κόουτς πρέπει να ρισκάρει κάτι. Πολύ πιο καθοριστική είναι, όμως, η νέα τακτοποίηση της ομάδας. Τη δουλειά του Καντέ μοιράζονται ο Πογκμπά, ο Ματουιντί κι ο στόπερ που περισσεύει γιατί δεν έχει αντίπαλο (οι Ιρλανδοί παίζουν με ένα φουσταριστό) δηλαδή ο Κονσενλί. Όταν αυτός ανεβαίνει (ειδικά τις στιγμές που η Γαλλία είναι πολύ ψηλά γιατί έχει τη μπάλα και ψάχνει πως θ ανοίξει την αντίπαλη άμυνα) έρχεται να γίνει κεντρικός αμυντικός ο Εβρά, που στο β ημίχρονο δεν κατεβαίνει σχεδόν ποτέ. Όταν ο Κονσενλί γυρίζει στην άμυνα, εναλλάξ επιστρέφουν για να παίξουν μπροστά από αυτή ο Ματουιντί ή ο Πογκμπά, που καλύπτουν την έλλειψη καθαρού κόφτη, χωρίς να παραιτούνται από τα επιθετικά τους καθήκοντα. Την ίδια στιγμή ο Κομάν παίζει σε ένα ελεύθερο ρόλο πίσω από τους κυνηγούς και στο ίδιο ύψος με τους Παγέτ και Σανιέ που κατοικοεδρεύει κοντά στην αντίπαλη περιοχή. Όμως η πιο μεγάλη διαφορά είναι η ελευθερία του Γκριεζμάν, που παίζει πια σαν φορ πίσω από το φορ – πράγμα που το 4-3-3 του πρώτου ημιχρόνου δεν του επέτρεπε. Οι Γάλλοι παίζουν ένα παράξενο 3-2-3-2 (η 4-1-3-2), αλλά το βασικό δεν είναι η διάταξη – είναι ότι ξέρουν τους ρόλους τους. Οι τρεις μπακ γίνονται τέσσερις, όταν επιστρέφει ο πολύ επιθετικός Σανιά. Στη μεσαία γραμμή η Γαλλία παίζοντας χωρίς καθαρό κόφτη κερδίζει ένα παίκτη. Στην επίθεση ο Γκριεζμάν, σταματώντας να δίνει πλάτος, (το κάνει πια ο Κομάν όταν η περίσταση το απαιτεί), παίζει στην περιοχή όπως του αρέσει: οι Γάλλοι μοιάζουν να παίζουν με παίκτη παραπάνω πολύ πριν οι Ιρλανδοί μείνουν με παίκτη λιγότερο και το ματς τελειώσει πριν την ώρα του. Ο Γκριεζμάν βάζει δυο γκολ, ο Πογκμπά και ο Ματουιντί στραγγαλίζουν τους Ιρλανδούς στη μέση, ο Παγιέτ κι ο Κομάν έρχονται από τα μετόπισθεν πάντα επικίνδυνα με τη μπάλα στα πόδια: το πιο σπουδαίο είναι ότι απέναντι σε μια κλειστή και ψυχωμένη άμυνα υπάρχουν επιλογές – ό,τι στο πρώτο ημίχρονο έλειπε.

Αν είχαν τον Μπενζεμά

Αν οι Γάλλοι είχαν τον Μπενζεμά θα κέρδιζαν το τρόπαιο: καμία από τις ομάδες που είδα ως τώρα δεν μπορούν να παίξουν το ποδόσφαιρο που κόντρα σε μια κλειστή άμυνα αυτοί έπαιξαν στο β ημίχρονο. Δεν τον έχουν όμως και θα είναι πρωταγωνιστές και σε άλλο θρίλερ. Κι επειδή όλοι θα τους περιμένουν, μια που είναι γηπεδούχοι, ελπίζω ο Ντεσάν να έχει κάμποσες εμπνεύσεις ακόμα γιατί αυτός δύσκολα θα γίνει κλέφτης. Ολοι οι άλλοι πάνε για το μεγάλο ριφιφί…                

Αν η Πορτογαλία κερδίσει το Euro θα πρέπει να μοιραστούν στην ποδοσφαιρική ανθρωπότητα αντικαταθλπτικά.

Πριν το ματς με την Κροατία είχα μια απορία – σκεφτόμουν αν ο Σάντος θα επιμείνει στην ίδια σούπερ επιθετική ομάδα και στο σχήμα που χωρά όλους τους καλούς του παίκτες ή αν θα παρουσιάσει μια ομάδα πιο δική του, πιο ικανή να παίξει για το αγαπημένο 1-0, που ο ίδιος αναγνωρίζει ως μοναδικό αποτέλεσμα. Συνέβη το δεύτερο: ο Σάντος άλλαξε τέσσερις παίκτες σε σχέση με το προηγούμενο ματς, γέμισε την ενδεκάδα κόφτες κι αδιαφόρησε τελείως για την επίθεση.  Ακολουθώντας την αγαπημένη του συνταγή, είδε την Πορτογαλία του να κερδίζει και να προκρίνεται με ένα και μόνο σουτ στην αντίπαλη εστία: αν έπαιζε, όπως στα πρώτα ματς μπορεί να μην κατόρθωνε ν αποκλείσει τους Κροάτες. Αλλά το αληθινό κατόρθωμα δεν ήταν η πρόκριση της Πορτογαλίας χθες – ήταν η αντοχή όσων παρακολούθησαν το παιγνίδι.

Το ματς μιας αληθινής ομάδα του Φερνάντο με την Κροατία ήταν απλά το χειρότερο της διοργάνωσης, μια ποδοσφαιρική αθλιότητα άνευ προηγουμένου – η απόλυτη κακοποίηση του σπορ.  Το οξύμωρο είναι ωστόσο ότι αν οι Πορτογάλοι προπονητές συνεχίσουν να είναι στη μόδα, δεν αποκλείεται να γίνει και μάθημα στα προπονητικά σεμινάρια - όλα είναι πιθανά.

Ποσοστά στο Μου

Ο ειλικρινής Πάολο Σόουζα είχε πει πέρυσι, μετά από ένα ματς της Φιορεντίνα, ότι όλοι οι Πορτογάλοι προπονητές χρωστάνε κάτι στο Μουρίνιο και θα πρεπε να του δίνουν ένα ποσοστό από τις αποδοχές τους. Ο Σόουζα ήταν ο πρώτος άνθρωπος που πριν χρόνια μου είχε μιλήσει με ειλικρινή θαυμασμό για τον Σάντος – τονίζοντας μου ωστόσο, ότι το υπερκαλουπωμένο ποδόσφαιρο, που παίζουν οι ομάδες του Σάντος δεν είναι της αρεσκείας του. Τότε αυτό μου χε φανεί αντιφατικό – χρόνια αργότερα το κατάλαβα. Ισχύει για τον Σάντος, αλλά ισχύει και για όλους σχεδόν τους πορτογάλους προπονητές: είναι διαβασμένοι και προσεχτικοί, μαθαίνουν στις ομάδες τους να κερδίζουν, είναι συμπαθητικοί, όπως όλοι όσοι το αντικείμενό τους το έχουν μελετήσει, αλλά το ποδόσφαιρο που διδάσκουν είναι ανυπόφορα φοβητσιάρικο, απερίγραπτα κυνικό και ασυγχώρητα βαρετό. Είναι ένα ποδόσφαιρο που χαρίζει νίκες και συγχρόνως διώχνει τον κόσμο από το γήπεδο.       

Κατευθείαν από το Εστορίλ

Το ποδόσφαιρο των Πορτογάλων είναι συνέπεια του πρωταθλήματος της Πορτογαλίας, που είναι ένα πρωτάθλημα τριών ομάδων – συχνά χειρότερο ακόμα και από το δικό μας. Ξεχωρίζουν για να φτάσουν στην Μπενφίκα, στην Πόρτο και στην Σπόρτινγκ Λισσαβόνας οι προπονητές των μικρών ομάδων, που σε αυτές βάζουν δύσκολα. Οποιος με την Εστορίλ, την Μπράγα και την Γκιμαράεζ γλυτώνει από πολλά γκολ κόντρα στα «θηρία» βαφτίζεται νέος Μουρίνιο – άλλωστε και ο Μου κάπως έτσι ξεκίνησε. Όταν οι προφήτες από τη Μαδέιρα και την Ακαντέμικα φτάσουν στις μεγάλες ομάδες της Πορτογαλίας, κουβαλάνε μαζί τους αυτή την τεχνογνωσία της καταστροφής – όποιος τολμά και την αφήνει πίσω του φτιάχνει ωραίες επιθετικές ομάδες, ο Χεσούς πχ, αλλά είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Οποιος, ειδικά πάει στο εξωτερικό, για να επιβιώσει, θυμάται τις μεγάλες του μέρες στη Λεϊρία, τότε που οι νίκες ήταν δύσκολες, αλλά λυτρωτικές, σαν το αεράκι του ωκεανού. Και είτε λέγεται Μουρίνιο, είτε Βίλας Μπόας, είτε Σάντος, είτε Ζαρντίμ, είτε Πεσέιρο αυτό διδάσκει: πως μπορούμε να κερδίσουμε χωρίς να παίζουμε πολύ, αρκεί ο αντίπαλος να μην παίζει καθόλου.

Η μόδα του Μου

Το κανε μόδα ο Μουρίνιο όλο αυτό - είναι αλήθεια. Πέρα από την απόλυτη γνώση τρόπων καταστροφής, ο Μου είχε κι άλλα προσόντα - για αυτό και μετά από μια νεκρή για τον ίδιο χρονιά το φάντασμα του πλανάται πάνω από το Euro. Είχε ωραία φάτσα και έγραφε στο φακό. Τσακώνονταν θεατρικά με τους δημοσιογράφους και τους αντιπάλους προπονητές –γεγονός που έκανε την κριτική στο πρόσωπό του δύσκολη, αφού με τους τρελούς δεν τα βάζεις. Είχε μεταδοτικότητα και έψηνε τους παίκτες να τον ακούνε – κλαίγοντας, αν χρειαστεί, μαζί τους. Μπορούσε να κάνει μπακ τον Ετό, όπως ο Φερνάντο μεταμορφώνει σε μπακ τον Βιερίνια. Δεν είχε πρόβλημα να μοιράζει ατομικά μαρκαρίσματα, αρκεί να βγει από το ματς ο καλύτερος Μόντριτς του αντιπάλου. Διάβαζε το παιγνίδι και μπορούσε να παρέμβει στον αργό του ρυθμό με μια σωστή αλλαγή, όπως έκανε χθες ο Σάντος όταν αντικατέστησε τον Γκόμεζ, το παιδί με τη φράντζα, με τον κλώνο του Ντάβιντς, που λέγεται Ρενάτο Σάντσες. Είχε επίσης ο Μου την ικανότητα να κάνει την ομάδα μια γροθιά, να στηρίζει τους υπό αμφισβήτηση σταρ, να μπαίνει μπροστά και να υπερασπίζεται τους πάντες – κι αυτά τα κάνει ωραία κι ο Σάντος κι όλοι σχεδόν οι συμπατριώτες τους. Μόνο που όλα αυτά είναι το συγχωροχάρτι, που ζητάνε από όλο τον κόσμο, ώστε να σκηνοθετούν παιγνίδια βαρετά και ανυπόφορα, όπως το χθεσινοβραδινό. Παιγνίδια που αν οι ομάδες τους δεν τα κερδίσουν, δεν τα θυμάται ούτε ο πιο φανατικός φίλος τους.

Γεμάτο δεν

Το ποδόσφαιρο των Πορτογάλων προπονητών είναι γεμάτο «δεν». Δεν πρέπει να μείνουν πίσω ποτέ λιγότεροι από 4 παίκτες. Δεν πρέπει ν αφήσουμε τον αντίπαλο να τρέξει. Δεν πρέπει ν αφήσουμε ακάλυπτους χώρους. Δεν πρέπει να παρασυρθούμε, δεν χρειάζεται να τρέξουμε, δεν, δεν, δεν. Είναι ένα ποδόσφαιρο που, όταν το υπηρετούν με πίστη μεγάλοι παίκτες δίνει τίτλους: η Πορτογαλία, αν ο Ρονάλντο τη βοηθήσει λίγο παραπάνω, δεν είναι απίθανο να κερδίσει το Euro. Αλλά παραμένει ένα ποδόσφαιρο μονοδιάστατο, κουραστικό και πάντα ίδιο – όποιοι κι αν είναι οι παίκτες που ο προπονητής έχει στα χέρια του. Το αν είναι οι ακριβοπληρωμένοι σταρ της Πορτογαλίας ή ένα τσούρμου τρεχαλιτζήδες δεν έχει σημασία: στο τέλος θα παίξουν μόνο όσοι εξυπηρετούν το ποδόσφαιρο του 1-0. Φυσικά είναι ένα ποδόσφαιρο που σε πολλούς μπορεί ν αρέσει: είναι δικαίωμά τους. Είναι, όμως, και δικαίωμα όλων των υπόλοιπων να παρακαλάνε να μην το ξαναδούν. Όπως και στην Τέχνη, είναι φρικτό, στο όνομα της επιτυχίας, να οδηγείς κόσμο στην κατάθλιψη.     

Το πέρυσι δεν είναι φέτος

Ο Μάρκο Σίλβα ήταν ευχαριστημένος με τον Ολυμπιακό κι ο Ολυμπιακός ευχαριστημένος με το Σίλβα, μέχρι να ξεκινήσει η προετοιμασία για τη νέα σεζόν. Φυσικά και οι ευρωπαϊκοί αποκλεισμοί είχαν δημιουργήσει ερωτηματικά και σίγουρα η απώλεια του κυπέλλου δεν βοήθησε, ώστε να κλείσει η σεζόν ήρεμα, αλλά αν αυτά έπαιζαν κάποιο σημαντικό ρόλο ο κόουτς θα είχε φύγει τότε. Επίσης θα είχε φύγει όταν η Πόρτο του έκανε μια πολύ μεγάλη πρόταση: αφορμές για να χωρίσουν είχαν και οι δυο, αλλά το πραγματικό μπέρδεμα προέκυψε τώρα.

Ας τα πάρουμε με τη σειρά. Δεν θα είχε προκύψει κανένα διαζύγιο αν βρισκόμασταν στο περασμένο καλοκαίρι: θα υπήρχε αρκετός χρόνος, ώστε να συγκεραστούν διαφορές στη μεταγραφική στρατηγική και να υπάρξει μεταξύ προπονητή και διοίκησης η αρμονική συνεργασία που υπήρξε πέρυσι. Όμως φέτος ο Ολυμπιακός έχει να δώσει προκριματικά για το Τσάμπιονς λιγκ και η σεζόν απαιτεί διαφορετική προσέγγιση: πρέπει να γίνουν γρηγορότερα κάποιες κινήσεις, να καταλήξει γρήγορα ο προπονητής σε ποιους πρέπει να βασιστεί, να μπορεί η ομάδα να τρέχει Ιούλιο μήνα. Ο Σίλβα, που πείρα ανάλογης δυσκολίας δεν είχε, εμφανίστηκε στο ξεκίνημα της σεζόν με μια διάθεση πολύ αναβλητική. Αν ο Ολυμπιακός εδώ και ένα μήνα δεν προχωρά σε καμία μεταγραφική κίνηση, αυτό συνέβη γιατί ο Πορτογάλος ήθελε, όπως πέρυσι, πρώτα να δει την ομάδα στα φιλικά και μετά να εισηγηθεί προσθήκες: πέρυσι Ιντέγιε, Ερνάνι, Καμπιάσο, Σεμπά, Ντα Κόστα αποκτήθηκαν αργά τον Αύγουστο, ας μην το ξεχνάμε.

Η σχέση χάλασε νωρίς

Ο Σίλβα παραιτήθηκε τρεις μέρες πριν, ακριβώς την πρώτη μέρα συγκέντρωσης των παικτών. Οι προσωπικοί λόγοι, που επικαλείται, είχαν να κάνουν με το γεγονός ότι του επισημάνθηκε πως η σεζόν απαιτεί διαφορετική προετοιμασία: ο Σίλβα ένοιωσε μια πίεση που δεν μπορούσε να διαχειρισθεί.  Ο Ολυμπιακός δεν ήθελε να κάνει δεκτή την παραίτηση, όμως οι διοικούντες του μάλλον δεν μέτρησαν καλά κάτι: την απροθυμία του προπονητή, όχι μόνο να κάνει υποδείξεις νωρίς, αλλά και να συνεργαστεί εκ νέου με παίκτες που πέρυσι έκοψε. Ηταν προφανώς δικαίωμα του προπονητή να μην θέλει πίσω το Γιαννιώτα, τον Μανιάτη, τον Μπέρτο, τον Γούτα και κάμποσους ακόμα – μόνο που ο Ολυμπιακός, όσο διατηρεί στις τάξεις του αυτούς τους παίκτες, πρέπει να ελπίζει πως κάτι από όλους θα πάρει: μπορεί να τους διώξει όλους, όμως όσο υπάρχουν δεν μπορεί κανείς να τους απαξιώνει. Ο Σίλβα στην πρώτη του κιόλας τοποθέτηση άφησε να εννοηθεί πως όσο αυτός υπάρχει, όσοι πέρυσι κόπηκαν, δύσκολα φέτος θα πάρουν ευκαιρίες. Νομίζω ότι αυτή ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει.

Ο Σίλβα είχε μια περίεργη εμμονή – εξηγήσιμη μόνο από την ανασφάλεια του. Ηθελε να δουλεύει με 17-18 παίκτες, αλλά δεν θα τον πείραζε να έχει και 30, αρκεί αυτοί να μην ζητάνε να παίζουν. Νομίζω ότι δεν θα είχε κάποιο σημαντικό πρόβλημα με την παραμονή του Καμπιάσο πχ ή ακόμα και του Φουστέρ, παρότι πάλι δεν θα τον δήλωνε στην ευρωπαϊκή λίστα: και οι δυο δεν ήταν από αυτούς που τον πίεζαν ζητώντας να παίξουν. Δεν μπορούσε, όμως, αυτούς που απαιτούσαν να παίξουν: τέτοιοι δεν είναι μόνο οι παραγκωνισμένοι έλληνες, αλλά και ο Τσόρι πχ με τον οποίο η σχέση ήταν κάκιστη.

Να τεστάρει και να τσεκάρει

Ο Σίλβα ήθελε χρόνο για να τσεκάρει και να τεστάρει: δεν πρέπει να τον κατηγορήσει για αυτό κανείς γιατί είναι η μέθοδός του. Μόνο που ο Ολυμπιακός έχει να παίξει προκριματικά στο τέλος Ιουλίου κι ο κίνδυνος ήταν οι διαφωνίες μεταξύ της διοίκησης και του προπονητή να οδηγήσουν τους παίκτες στο να πιστέψουν πως ο κόουτς μετράει μέρες. Ο Ολυμπιακός την τελευταία φορά που έπαιξε προκριματικά με ένα προπονητή ανασφαλή, τον καλό Λίνεν, αποκλείστηκε από τη Μακάμπι – η πιθανότητα να προκύψει μια ανάλογη κατάσταση τρόμαζε. Φυσικά μπορεί να έπαιξαν ρόλο κι άλλες μικροδιαφωνίες που υπήρχαν πριν το ξεκίνημα της προετοιμασίας: ο Σίλβα ήθελε την παραμονή του Ερνάνι πχ, ίσως ένα ρόλο έπαιξε και η αποχώρηση του Γρηγόρη Γεωργάτου – όμως για αυτά δεν παραιτούνται προπονητές. Παραιτούνται όταν νοιώθουν ότι δεν μπορεί ν ανταποκριθούν στην αποστολή και στις προσδοκίες.

Η επιστροφή του Βίκτορα

Ο Βίκτορ Σάντσες ήρθε σε χρόνο ρεκόρ για προφανείς λόγους: ο Ολυμπιακός χρειάζονταν κάποιον που να γνωρίζει την ομάδα, να μπορεί να την προετοιμάσει δουλεύοντας τη δεδομένη στιγμή ως προπονητής και όχι ως υπερμάνατζερ, όπως ήθελε να δουλεύει ο Σίλβα, που ένοιωθε Μουρίνιο. Το τι θα κάνει ο κάποτε καλύτερος συνεργάτης του Μίτσελ θα το δούμε. Το τι μπορεί να κάνει ο Ολυμπιακός επίσης θα το εκτιμήσουμε ευκολότερα όταν δούμε το ρόστερ του: για την ώρα πρέπει να καλύψει τα κενά του κι αυτό είναι σημαντικότερο από το να βρει ένα προπονητή. Η ιστορία πάντως έχει και μια άλλη ανάγνωση: η αλλαγή προπονητή δείχνει ότι η διοίκηση του Ολυμπιακού με την ομάδα ασχολείται πολύ. Ούτε κορεσμός δεν μοιάζει να υπάρχει, ούτε οι προτεραιότητες άλλαξαν. Η αλλαγή προπονητή δημιουργεί τη βεβαιότητα της δημιουργίας μιας διαφορετικής ομάδας: αν είναι καλύτερη από την περσινή θα το δούμε.

Κι ο Σίλβα; Δεν θα πάει χαμένος. Το ποδόσφαιρο του προσωπικά δεν μου άρεσε, είχα επισημάνει νωρίς το συντηρητισμό και τις πορτογαλικές φοβίες του. Τα πολλά εγκωμιαστικά σχόλια του τα χάριζαν δημοσιογράφοι που αρνούνται να πουν καλό λόγο για τη διοίκηση του Ολυμπιακού ή τους παίκτες του: ποτέ δεν έδωσα σε αυτά σημασία. Νόμιζε ότι θα γίνει βασιλιάς – ο Ολυμπιακός θέλει απλά ένα προπονητή. Στον Ολυμπιακό δεν έκανε ζημιά, αλλά έκανε καλά τα πολύ απλά: η ομάδα αυτή χρειάζεται πάντα κάτι παραπάνω. Άργησε να καταλάβει ότι στον Ολυμπιακό, ακόμα κι όταν όλα μοιάζουν απλά, υπάρχει πάντα πίεση. Κι ο Σίλβα αυτό δεν το μπορούσε.                 

Στην πρώτη αγωνιστική του Euro τα σέντερ φορ που πέτυχαν γκολ ήταν λίγα. Ο Γάλλος Ζιρού, ο Ιταλός Γκρατσιάνο Πελέ κι ο Πολωνός Μίλικ – αυτός ο τελευταίος βέβαια παίζει πίσω ή δίπλα από τον Λεβαντόφσκι, αλλά εν πάση περιπτώσει φορ είναι. Στις άλλες ομάδες είτε φορ δεν υπάρχουν, είτε αν υπάρχουν κάνουν άλλες δουλειές.

Κόντρα

Οι Γερμανοί έπαιξαν κόντρα στους Ουκρανούς με φορ τον Γκέτσε – ο Λεβ τον προτίμησε από τον Μάριο Γκόμεζ. Άγνωστο γιατί. Οι Γερμανοί δεν έχουν τον Κλόζε, αλλά ούτε καν κι ένα παίχτη σαν τον Κεβιν Κουράνι που εστία έβλεπε. Οι Ισπανοί έπαιξαν με φορ τον ικανότατο Μοράτα που είναι ακόμα πολύ άγουρος όμως. Στο β ημίχρονο έπαιξε πιο πολύ στην περιοχή ο Νολίτο και κάποια στιγμή μπήκε και ο Αντούριθ, αλλά όλα αυτά έκαναν πολύ κόσμο να αναρωτιέται που είναι ο Τόρες – έστω ο εφετινός Τόρες. Οι Κροάτες έχουν τον Μάντζουκιτς που στο γήπεδο δουλεύει για τρεις, αλλά γκολ δεν βάζει.

Λογικά

Τουλάχιστον ο Μάντζουκιτς κάνει πολλά πράγματα: πρεσάρει, σπάει μπάλες, μάχεται στην περιοχή – το ίδιο μπορεί να πεις και για τον κουρασμένο, αλλά πάντα χρήσιμο Λεβαντόφσκι και τον Λουκάκου. Από άλλους φορ είδαμε άλλα απίθανα. Οι Τσέχοι και οι Ρώσοι περίμεναν από δυο αργούς θηριώδεις κυνηγούς, τον Νέτσιντ και τον Σατόφ να ανοίξουν αντεπιθέσεις! Οι Ουκρανοί έπαιζαν με σέντρες για τον Ζαζούλια που ήταν περικυκλωμένος από Γερμανούς δυο κεφάλια ψηλότερους, οι Βορειοιρλανδοί είχαν τον Λάφερτι μακριά από την περιοχή: αυτό είναι η μεγάλη μόδα. Βέβαια το πλέον απίθανο είναι η μετατροπή του Χάρι Κέιν σε εκτελεστή κόρνερ, αλλά για αυτό η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά. Τουλάχιστον στη συνέχεια θα δούμε τον Βάρντι.    

Περιμένοντας

Από ολες τις ομάδες, για την ώρα μοιάζει να λείπει ένα φορ ικανό να παίξει πλάτη, να γυρίσει και να σκοράρει ή να πάρει αμπάριζα την άμυνα στο ψηλό παιγνίδι ανοίγοντας κλειστές άμυνες. Οι λίγοι τέτοιοι που υπάρχουν μοιάζουν κουρασμένοι: ακόμα κι ο Ζιρού μπορεί μεν να σκόραρε, πλην όμως έκανε πολλούς να νοσταλγούν τον Μπενζεμά: ο Ζινιάκ θα πάρει ευκαιρίες αλλά λίγα προβλήματα θα λύσει. Η έλλειψη ενός φορ που ξεχωρίζει κάνει τη διοργάνωση ακόμα πιο ανοιχτή σε κάθε προγνωστικό: ας μην ξεχνάμε ότι όταν δεν υπάρχει ένας φορ πρωταγωνιστής γίνονται μεγάλες εκπλήξεις – τα τουρνουά που κέρδισαν η Ελλάδα και η Δανία ήταν τουρνουά στα οποία μεγάλα φορ βρέθηκαν σε κακή κατάσταση. Εκεί που οι σέντερ φορ υπάρχουν και σκοράρουν καθορίζουν και την έκβαση των τουρνουά. Ο Χρούμπες καθάρισε για τη Γερμανία το 80 και ο Μπίρχοφ για τη Γερμανία το 1996. Ο Βαν Μπάστεν για την Ολλανδία του 88. Ο Τρεζεγκέ και ο Ανρί για τη Γαλλία του 2000. Ο Τόρες για την Ισπανία του 2008, ενώ τέσσερα χρόνια πριν ο τρελο Μπαλοτέλι πήγε στην Ιταλία στον τελικό. Υπάρχει κανείς να κάνει τώρα τη δουλειά; Περιμένοντας πότε θα ξυπνήσει ο Κριστιάνο Ρονάλντο λέω ότι τέτοιο φορ δεν  βλέπω – παρόλο που εκτιμώ το Μοράτα. Κι από τον Ιμπρά λίγα περιμένω.      

Παλιά

Τι συμβαίνει με τα σέντερ φορ; Κάτι πολύ απλό: τα ευνούχισαν τα περισσότερα οι προπονητές του καιρού μας. Τη δεκαετία του 90 εξαφάνισαν τα «δεκάρια» παίζοντας οι πιο πολλοί με δυο ή τρεις κόφτες. Από τη στιγμή που έγινε μόδα το 4-2-3-1, τα «δεκάρια» επέστρεψαν, αλλά ο παίκτης που βρίσκεται στην κορυφή της επίθεσης σταμάτησε να κυνηγάει το γκολ κι, όντας μόνος του κι αβοήθητος, άρχισε να παίζει πολύ για τους συμπαίκτες που κινούνται στην πλάτη του. Τον παλιό καλό καιρό, οι ομάδες έπαιζαν πολύ για τα σέντερ φορ τους, είτε αγωνίζονταν με το κλασικό 4-4-2, είτε προτιμούσαν το πάντοτε επιθετικό 4-3-3. Σε κάθε περίπτωση ο σκοπός ήταν πάντοτε ένας: να υπάρξει ένα πλάνο ώστε ο βασικός κυνηγός να φτάσει σε θέση βολής. Μάλιστα τα χαρακτηριστικά του σέντερ φορ καθόριζαν και γενικά τον τρόπο ανάπτυξης της ομάδας. Δίπλα σε ένα βαρύ Καζιράγκι υπήρχε ένας τεχνίτης Ρομπέρτο Μπάτζιο, ικανός να τον τροφοδοτήσει. Αν υπήρχε μια κολόνα στην επίθεση (ο Μπίρχοφ πχ) τα εξτρέμ (ο Χέσλερ και ο Μέλλερ) έπρεπε να σεντράρουν και να πατάνε περιοχή. Αν ο φορ ήταν ένας καλός πασέρ, τότε πλαισιώνονταν από επιθετικούς που μπορούσαν να πάρουν τις πάσες του και να σκοράρουν: ο Τρεζεγκέ έπαιζε πολύ για τους Ανρί και Πιρέζ κι ο Βαν Μπάστεν για τον Γκούλιτ και τον Μπέρκαμπ.

Λιγότερο

Σήμερα δεν λείπουν τα φορ: λείπουν οι προπονητές που μπορεί σε αυτά να βασίσουν μια επίθεση. Καλό είναι το πρέσινγκ, η γενναιοψυχία, το άνοιγμα των διαδρόμων. Αλλά αν ο φορ απειλεί αντίπαλη εστία λιγότερο από τους κόφτες ή τα στόπερ κάποιο λάθος γίνεται…   

(Sportday 15 Ιουνίου 2016)

Υγ Το μόνο που άλλαξε στη συνέχεια είναι ότι ο Ρονάλντο έκανε ένα σπουδαίο ματς με τους Ούγγρους, ο Μοράτα με τους Τούρκους κι ο Λουκάκου με τους Ιρλανδούς. Και σκόραρε ο Γκόμεζ όταν ξεκίνησε βασικός. Πολύ λίγα όλα αυτά για τέτοια διοργάνωση.  

Σε πιάνει πονοκέφαλος

Διαβάζεις τους τίτλους και τα κατορθώματα του Ζλάταν Ιμπραϊμοβιτς και σε πιάνει πονοκέφαλος.

Είναι ο μοναδικός ποδοσφαιριστής που έχει κερδίσει 13 πρωταθλήματα παίζοντας σε τέσσερις διαφορετικές χώρες (Ολλανδία, Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία). Είναι ο μόνος που, ως ξένος, έχει κερδίσει με δυο διαφορετικές ομάδες, δυο φορές τον τίτλο του πρώτου σκόρερ του ιταλικού πρωταθλήματος και ο μόνος που έχει βγει τρεις χρονιές στη σειρά πρώτος σκόρερ στη Γαλλία. Φέτος κέρδισε το πρωτάθλημα Γαλλίας μαθηματικά 8 αγωνιστικές πριν τη λήξη του: στα πέντε μεγαλύτερα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα (αγγλικό, ισπανικό, γερμανικό, ιταλικό και γαλλικό) αυτό δεν έχει ξαναγίνει. Εχει αμέτρητες υποψηφιότητες για τον τίτλο του καλύτερου ποδοσφαιριστή της χρονιάς, ψηφίζεται συνεχώς ως ο καλύτερος σουηδός ποδοσφαιριστής εδώ και μια δεκαετία, το 2014 ψηφίστηκε ως ο καλύτερος σουηδός αθλητής του όλων των εποχών πίσω από τον μύθο που λέγεται Μπιορν Μπόργκ. Είναι ο παίκτης για τον οποίον έχουν δαπανηθεί τα περισσότερα χρήματα στο μεταγραφικό παζάρι: έχει υπάρξει ακριβότερη μεταγραφή του Αγιαξ, της Μίλαν, της Ιντερ, της Γιουβέντους και της Μπαρτσελόνα πριν το Νεϊμάρ – συνολικά έχουν ξοδευτεί για αυτόν 184 εκατ ευρώ! Είναι επίσης ο πρώτος σκόρερ της Εθνικής Σουηδίας. Κι ανάθεμα αν κανείς θυμάται ένα αληθινά μεγάλο του παιγνίδι σε κάποια τελική φάση μουντιάλ ή πανευρωπαϊκού πρωταθλήματος! Για να μην μιλήσω για το Τσάμπιονς λιγκ, στο οποίο κάθε χρόνο, όταν φτάσουν τα δύσκολα, χάνεται.           

Ποτέ καθοριστικός

Δεν θέλω να τον αδικώ γιατί πραγματικά τον θαυμάζω, αλλά πραγματικά ο απολογισμός των παιγνιδιών του στην Εθνική είναι γεμάτος από μεγάλα γκολ που όμως δεν οδήγησαν σε τίποτα που να θεωρείται μεγάλη επιτυχία. Εμφανίζεται ως σούπερ ταλέντο στο Μουντιάλ του 2002 και κάνει ντεμπούτο κόντρα στην Αργεντινή. Τραβά τα βλέμματα, όμως δεν βοηθά ιδιαίτερα την Σουηδία του που αποκλείεται στο β γύρο από την Σενεγάλη του μεγάλου Ανρί Καμαρά, που τίμησε και το ελληνικό ποδόσφαιρο. Το 2004 εμφανίζεται στο πρώτο του Euro. Πετυχαίνει ένα εκπληκτικό γκολ με τακουνάκι στους Ιταλούς,

αλλά γίνεται και μοιραίος παίκτης χάνοντας πέναλτι κόντρα στην Ολλανδία - πράγμα που προκάλεσε τον αποκλεισμό των Σουηδών στο β γύρο. Στο Μουντιάλ της Γερμανίας το 2006 κάνει απογοητευτικές εμφανίσεις και οι Σουηδοί αποκλείονται από τους Γερμανούς νωρίς νωρίς: δεν σκοράρει καν. Επειδή είναι τύπος που δεν ανέχεται την αποτυχία, την ίδια χρονιά τσακώνεται με τον προπονητή του Λάρς Λάνγκμπεργκ και ανακοινώνει την αποχώρηση του από την Εθνική. Ο λόγος του καβγά είναι η αποκάλυψη ότι αυτός και δύο συμπαίκτες του το σκάσανε από το ξενοδοχείο για να γιορτάσουν (φαντάζομαι όχι σε κάποια τοπική καθολική Εκκλησία) την ονομαστική γιορτή του μεγάλου Μέλμπεργκ, που το ξενύχτι το αγαπούσε όσο το γκολφ. Μετά από παρακάλια ολόκληρης της χώρας επιστρέφει στην Εθνική το 2007 για να τη βοηθήσει να προκριθεί για τα τελικά του Euro του 2008. Σκοράρει σε αυτό δύο φορές, βάζει γκολ και στην Εθνική μας, αλλά πάλι η Σουηδία του αποκλείεται από τον πρώτο γύρο! Τουλάχιστον στην Αυστρία πήγε, διότι δύο χρόνια αργότερα δεν θα καταφέρει να δώσει το παρών στα γήπεδα της Νοτίου Αφρικής: ο Κριστιάνο Ρονάλντο με ένα προσωπικό σόου αποκλείει τους Σουηδούς και ο Ιμπρα ανακοινώνει για δεύτερη φορά το αντίο του στην Εθνική. Επιστρέφει ωστόσο πάλι και  οδηγεί τη Σουηδία στα τελικά του πανευρωπαϊκού του 2012. Σε αυτό κάνει καλούτσικες εμφανίσεις, οι οποίες ωστόσο και πάλι δεν φτάνουν για να δώσουν στην ομάδα του την πρόκριση: οι Σουηδοί γυρνάνε σπίτι μετά τον πρώτο γύρο. Το μουντιάλ της Βραζιλίας το βλέπει από τον καναπέ του σπιτιού του γιατί ο Ρονάλντο τον αποκλείει, αυτή τη φόρα στα μπαράζ. Στα προκριματικά εκείνης της διοργάνωσης με ένα γκολ κόντρα στην Εσθονία γίνεται αρχισκόρερ της Εθνικής και σε ένα φιλικό κόντρα στους Αγγλους στη Σόλνα πετυχαίνει το γκολ της ζωής του με ψαλίδι εκτός περιοχής. Ισως αυτά τα δυο δείχνουν το είδος της προσφοράς του: γκολ με τους Εσθονούς και σόου στα φιλικά.

Οι αληθινά μεγάλοι είναι άλλοι

Κάποιος θα πει ότι ίσως ο Ιμπρά δεν είχε καλούς συμπαίκτες, ότι αδικήθηκε από τη μοίρα: διαφωνώ. Ο αληθινά μεγάλος παίκτης βάζει στο δρόμο της διάκρισης και τους υπόλοιπους κι αλλάζει την ποδοσφαιρική ιστορία της χώρας του. Ο Κρόιφ άλλαξε την ιστορία των Ολλανδών. Ο Σίφο και ο Κελεμανς βάλανε στο χάρτη το Βέλγιο. Ο Σμάιχελ έβγαλε την Δανία πρωταθλήτρια Ευρώπης. Ο Σούκερ πήγε την Κροατία στους 4 καλύτερους του κόσμου. Ο Μπρόλιν και ο Ντάλιν με τη Σουηδία έκαναν πολλά περισσότερα.

Τι συνέβη με τον Ιμπρά; Κάτι απλό: γεννήθηκε σε λάθος εποχή. Με αυτά τα προσόντα τη δεκαετία του 80 θα είχε κερδίσει ένα πανευρωπαϊκό τουλάχιστον. Στις μέρες μας μπορεί να κερδίζει εγχώριους τίτλους, γιατί είναι τρομερός στο να ανοίγει κλειστές άμυνες: η τεχνική του, το μπόι του, η τεράστια αυτοπεποίθηση του τον βοηθάνε να φλομώνει στα γκολ ομαδούλες που κλείνονται και παίζουν παθητικά – ο Ιμπρα τιμωρεί χρόνια τώρα όσους νομίζουν ότι παίζοντας κατενάτσιο κόντρα σε πρωταθλήτριες μπορεί να τη γλυτώσουν. Όμως η Σουηδία δεν είναι ούτε Παρί, ούτε Γιουβέντους για να την φοβούνται και στις τελικές φάσεις ελάχιστοι κλείνονται και την περιμένουν. Ο Ιμπρά δεν μπορεί να τρέχει στις αντεπιθέσεις, ο μεγάλος διασκελισμός του του επιτρέπει να επιταχύνει στα λίγα μέτρα, αλλά αυτό δεν αρκεί. Στη Σουηδία πρέπει να παίζει λίγο με τη μπάλα και να κάνει τη διαφορά: συνηθισμένος να παίρνει τη μπάλα πάντα, στα μεγάλα διεθνή ματς είναι έξω από τα νερά του.

Πέφτει πέφτει

Δεν ξέρω αν θα βρει το συμβόλαιο που ψάχνει – μάλλον θα τα καταφέρει. Ωστόσο βλέποντας το αστέρι του να πέφτει κάνω μια ευχή: ας ξαναδούμε γρήγορα ένα νέο Ιμπραϊμοβιτς, αλλά πιο ταχύ, πιο γρήγορο στις αντιδράσεις, πιο συνεργάσιμο. Για να έχουμε την τύχη να δούμε τον καλύτερο παίκτη όλων των εποχών ίσως…   

Κανείς στα γαλλικά γήπεδα δεν γλυτώνει από τηλεοπτικούς φακούς και κάμερες, αλλά στην περίπτωση του Ζεράρ Πικέ, η υποψία που υπάρχει είναι ότι όχι μόνο δεν υπήρξε χθες βράδυ θύμα τους, αλλά τις χρησιμοποίησε κιόλας. Κατά την ανάκρουση του εθνικού ύμνου της Ισπανίας, ο Καταλανός άσσος της Μπαρτσελόνα σήκωσε το μεσαίο του δάχτυλο, όχι επιδεκτικά αλλά φανερά. Με μια απλή χειρονομία έδειξε στον κόσμο ότι δεν αισθάνεται Ισπανός και την ίδια στιγμή βοήθησε τους πάντες να καταλάβουν πόσο δύσκολη υπόθεση υπήρξαν οι θρίαμβοι της Εθνικής Ισπανίας από το 2008 μέχρι το 2012. Οι θρίαμβοι μιας ομάδας που ίσως τελικά ομάδα ποτέ δεν ήταν.  

Θυμάμαι τα σποτ

Το 2001 βρισκόμουν στην Ισπανία λίγες μέρες πριν από ένα κρίσιμο ματς που οι Φούριας Ρόχας έδιναν στην προσπάθειά τους να προκριθούν στα τελικά του μουντιάλ της Απω Ανατολής. Θυμάμαι ότι το κρατικό τηλεοπτικό κανάλι που διαφήμιζε την μετάδοση του παιγνιδιού, στο τηλεοπτικό του σποτ έκανε έκκληση στους Ισπανούς ποδοσφαιρόφιλους να υποστηρίξουν την Εθνική ομάδα γιατί «άλλη Εθνική Ισπανίας δεν υπάρχει» - εμμέσως πλην σαφώς τους ζητούσε να το κάνουν κι ας μην αισθάνονται Ισπανοί. Τρία χρόνια αργότερα ξαναβρέθηκα στην ίδια χώρα, στη Σαραγόσα, με την ευκαιρία του ματς της Ισπανίας με την Ελλάδα για τα προκριματικά του 2004. Η Εθνική μας κέρδισε με το ιστορικό γκολ του Γιαννακόπουλου και στο τέλος του ματς οι κάτοικοι της Σαραγόσα καταριόταν την ομάδα τους λέγοντας ότι δεν θέλουν να την φιλοξενήσουν ξανά στην πόλη τους. Θυμάμαι ακόμα το παράπονο του Ισπανού διαιτητή Γκαρσία Αράντα που μας έλεγε σε δείπνο μετά το ματς ότι οι Ισπανοί δύσκολα θα μπορούσαν να χαρούν μια εθνική επιτυχία. Μετά ακολούθησε η κατάκτηση του Euro του 2008 κι όταν το 2010 ξαναβρέθηκα εκεί, παραμονές του μουντιάλ της Νοτίου Αφρικής, όλα ήταν αλλιώς. Γίνονταν ειδικές εκπομπές για την Εθνική, η παρουσίαση της αποστολής που θα ταξίδευε στο Γιοχάνεσμπουργκ ήταν ένα ολόκληρο σόου, η αίσθηση ότι η Ισπανία ήταν έδρα της καλύτερης Εθνικής του καιρού μας ήταν μοναδική. Η Ισπανία είναι ίσως η πρώτη χώρα παγκοσμίως που απέκτησε μια Εθνική ομάδα δια μέσου των επιτυχιών: πρώτα ήρθαν αυτές και μετά το δέσιμο. Η καλή δουλειά στις μικρές εθνικές και οι ασταμάτητες κατακτήσεις τίτλων δημιούργησαν μεγάλες παρέες ισπανών διεθνών που χαίρονταν να παίζουν σε ομάδες που κερδίζουν. Οι επιτυχίες αλλά και το γεγονός ότι αυτές έρχονταν ως αποτέλεσμα ενός ιδιαίτερου στυλ ποδοσφαίρου δημιούργησαν εθνική ταυτότητα. Το ποδόσφαιρο ένωσε, αλλά αυτό δεν θα μπορούσε να κρατήσει και πολύ.

Σπάνιο πράγμα ο πατριωτισμός

Σε πολλές εθνικές ομάδες είναι δύσκολο να βρεις μεταξύ των παικτών κοινό και μεγάλο πατριωτικό φρόνημα. Οι Ιταλοί μέχρι το 2006 δεν τραγουδούσαν ποτέ τον Εθνικό ύμνο: τι δουλειά έχουν οι Ναπολετάνοι με τους πλούσιους από τη Λομβαρδία; Στη Γαλλία οι παίκτες που έρχονται από αφρικανικές αποικίες είναι περισσότεροι από όσους έχουν γεννηθεί στη Γαλλία – έστω από μετανάστες. Ιδια προβλήματα έχουν και οι Ολλανδοί, οι Βέλγοι, ακόμα και οι Γερμανοί. Όμως στην Ισπανία υπάρχει ένας πιο βαθύς διαχωρισμός: κάποιοι παίκτες θα ήθελαν να παίζουν σε άλλες εθνικές ομάδες, που παραδόξως υπάρχουν χωρίς να υπάρχουν. Η Εθνική Καταλονίας πχ στην οποία θα ήθελε να παίζει ο Πικέ έχει ιδρυθεί το 1904, αλλά από τότε έχει δώσει όλα κι όλα διακόσια επίσημα, δηλαδή φιλικά, ματς: το πρώτο στο οποίο καταγράφεται σκορ το έπαιξε εναντίον μιας άλλης Εθνικής που υπάρχει αλλά και δεν υπάρχει, αυτής των Βάσκων: το 1915 οι Καταλανοί στο Σαν Μαμές έχασαν με 5-1. Η εθνική Καταλονίας έχει προπονητή (ο τελευταίος είναι ο Ζέραρντ Λόπεζ που διαδέχτηκε τον Γιόχαν Κρόιφ), έχει γραφεία, υπαλλήλους και ιστορία, έχει παίκτες που θα θελαν για αυτή να παίζουν, αλλά παρόλα αυτά δεν υπάρχει. Μολονότι το υψωμένο δάχτυλο του Πικέ έδειξε πως οι φανατικοί της για αυτή ζουν.

Οι παλιοί δεν ξεχνούν

Ολο το διάστημα της δυναστείας των Ισπανών οι αναφορές στις διαφορές τους όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά μεγάλωσαν κιόλας: δεν ήταν λίγοι οι παλιοί που (από φόβο βλέποντας τους νεότερους να εξισπανίζονται;) φρόντιζαν πάντα να τονίζουν ότι η Εθνική Ισπανίας θα τελειώσει όταν τελειώσουν και οι επιτυχίες της. Ο Πεπ Γκουαρντιόλα πχ μπορεί να φόρεσε τη φανέλα των Φούριας Ρούχας για επτά χρόνια, όμως φαίνονταν σαν να περιμένει την πρώτη μεγάλη αποτυχία της Ισπανίας για να θυμίσει ότι σε αυτή αγωνίζονται κάμποσοι χωρίς τη θέλησή τους – δηλαδή όπως αυτός. Το Σεπτέμβριο του 2015, μιλώντας για το μέλλον της Εθνικής Ισπανίας και το επικείμενο Euro ο Πέπ είπε ότι θα ναι δύσκολο για πολλά παιδιά να διατηρήσουν την όρεξη να κερδίζουν για το χατήρι μιας ομάδας που δεν είναι δική τους. «Τους καταλαβαίνω γιατί κι εγώ έπαιζα με το μόνιμο παράπονο ότι δεν μπορούσα ν αγωνιστώ για την Καταλονία μου» είχε πει προκαλώντας την οργή του Υπουργού των Εσωτερικών Φερνάντο Ντιάζ που τον είχε αποκαλέσει «θλιβερό, ανισσόροπο και ζηλιάρη». «Είμαι ευτυχισμένος που αγωνίστηκα με την Εθνική Ισπανίας» απάντησε ο Γκουαρντιόλα, προσθέτοντας ότι πάντοτε ένοιωθε υποχρέωση στην Εθνική ομάδα μιας χώρας που τον φιλοξενεί.

Το δάχτυλο και το τέλος

Ο Πικέ είπε ότι έκανε την κίνηση για να ξεμουδιάσει και παρακάλεσε τους παντες να μη δώσουν σημασία σε ένα τυχαίο περιστατικό: αμφιβαλω αν κανείς τον πίστεψε. Χάνοντας από την Κροατία οι Ισπανοί προκάλεσαν ένα χάος στο τουρνουά. Θα παίξουν στους 16 με τους Ιταλούς και το γεγονός ότι δεν πήραν την πρωτιά στον όμιλο σημαίνει ότι αυτοί, οι Ιταλοί, οι Αγγλοι, οι Γάλλοι και οι Γερμανοί θα σκοτωθούν για μια θέση στον τελικό. Αν είχαν έρθει πρώτοι θα πήγαιναν από την άλλη μεριά του ταμπλό με Ουαλούς, Ελβετούς, Πολωνούς, κτλ – θα είχαν δηλαδή δρόμο ανοιχτό μπροστά τους για ένα ακόμα θρίαμβο. Ισως τελικά το τεντωμένο δάχτυλο του Πικέ να σημαίνει «Ισπανοί ως εδώ. Φτάνει».                               

Δεν ήθελε

Η επιλογή του (επικείμενου) χωρισμού φυσικά δεν έχει να κάνει με αγωνιστικές εκτιμήσεις: αν ο Ρομπέρτο ήθελε να μείνει θα έμενε. Ο Ολυμπιακός του πρότεινε τον περασμένο Δεκέμβρη ένα νέο συμβόλαιο με αύξηση αποδοχών: το αρνήθηκε λέγοντας ότι του λείπουν τα παιδιά του και η χώρα του. Σήμερα πωλείται με χρήματα λιγότερα της ρήτρας: ο Ολυμπιακός κάνει σεβαστή την επιθυμία του (πρώην) αρχηγού του. Αν τον κρατούσε, κόντρα στα θέλω του, θα είχε ένα δυσαρεστημένο και νευρικό τερματοφύλακα, δηλαδή τον Ρομπέρτο του τέλους της σεζόν, αυτόν που είδαμε πχ να κάνει αγγαρεία στον τελικό του κυπέλλου Ελλάδος. Ο Ολυμπιακός κάνοντας δεκτή την απαίτηση του Ισπανού αφήνει κατά μέρους ένα πρόβλημα που θα μπορούσε μόνο να μεγαλώσει, αλλά αποκτά ένα καινούργιο πονοκέφαλο: τι θα κάνει με τη θέση του τερματοφύλακα.

Τίποτα το σίγουρο

Για το τι θα προσφέρει ένας τερματοφύλακας δεν υπάρχουν βεβαιότητες: στον Ολυμπιακό μετά το Νικοπολίδη έπαιξε καλά ο γερόλυκος Κάρολ κι έφυγε νύχτα ο Κοστάντσο, που στη Βασιλεία ακόμα αναπολούν. Δεν έπαιξε ο Μέγερι, που είχε τεράστια προσόντα, το βάλε στα πόδια ο Λόρια, αλλά έπαιξε βασικός σ ένα πρωτάθλημα ο Πάρντο, παρόλο που κάθε φορά που έβγαινε πολύς κόσμος έκανε το σταυρό του. Η δική μου εντύπωση είναι ότι αυτό που καθορίζει την καριέρα ενός τερματοφύλακα είναι το ξεκίνημα, η σχέση που δημιουργεί με το καλημέρα με την ομάδα, αλλά και την εξέδρα:  για ένα τερματοφύλακα δεν υπάρχει μεγαλύτερος αντίπαλος από τη δυσπιστία. Ο Ρομπέρτο ξεκίνησε πιάνοντας πέναλτι στο ματς με την Παρί και κάνοντας μια μεγάλη εμφάνιση στις Βρυξέλλες κόντρα στην Αντερλεχτ – έκτοτε δεν τον ακούμπησε καμία συζήτηση. Το λέω αυτό γιατί για τον διάδοχό του, τον ταλαντούχο Στέφανο Καπίνο, συζητήσεις γίνονται πριν καν το παλληκάρι καθιερωθεί: από το αν και κατά πόσο θα καταφέρει να τις σβήσει θα εξαρτηθεί και η καριέρα του.

Η προσοχή στον Καπίνο  

Νομίζω ότι στην ιστορία έχει ενδιαφέρον ακριβώς αυτό το στοιχείο: ο Ολυμπιακός πιο πολύ και από το να ψάξει ένα καινούργιο τερματοφύλακα μοιάζει να έχει εστιάσει την προσοχή του στο να καθιερώσει τον Καπίνο. Το χει ξανακάνει και με άλλα ελληνόπουλα (ο Μανωλάς και ο Σάμαρης είναι οι πιο ενδεικτικές περιπτώσεις), αλλά η θέση του τερματοφύλακα είναι πιο δύσκολη και η καταραμένη κουβέντα που τη συνοδεύει μεγάλη. Το όλο ζήτημα περιπλέκεται και από την ανάγκη ο Καπίνο να πλαισιωθεί: αν ο αναπληρωματικός του είναι ένας έμπειρος τερματοφύλακας που θα ρθει από το εξωτερικό η κάλυψη της ομάδας θα είναι μεγαλύτερη, αλλά και η πίεση στον βασικό θα είναι μεγάλη. Αν ο αναπληρωματικός του είναι ένας συνομήλικος (πχ ο Διούδης), αν πάρει την ευκαιρία του, θα έχει κι αυτός ακριβώς τα ίδια προβλήματα, θα πρέπει δηλαδή πιο πολύ κι από τη θέση να κερδίσει εμπιστοσύνη και εκτίμηση. Πιθανότατα μια λύση θα ήταν ένας τερματοφύλακας τύπου Κάρολ, βετεράνος ώστε να δέχεται τον πάγκο και έτοιμος όποτε χρειαστεί, αλλά τέτοιες περιπτώσεις είναι δυσεύρετες.

Όλα από αυτόν εξαρτιόνται

Ακούω αρκετούς να λένε ότι θα στηριχθεί ο Καπίνο γιατί είναι κι ο μελλοντικός τερματοφύλακας της Εθνικής. Ωραίο ακούγεται, όμως, η στήριξη δεν αρκεί: ειδικά ο τερματοφύλακας την τύχη του τη φτιάχνει μόνος του γιατί είναι η φύση (και η μοναχικότητα) της θέσης τέτοια. Με τρία – τέσσερα καλά ματς στη σειρά, μια καλή σχέση με την άμυνα και λίγη σιγουριά κάνεις μια καλή αρχή και όλα μετά γίνονται εύκολα. Στο ξεκίνημα της σεζόν και στα προκριματικά του Τσάμπιονς λιγκ δεν προβλέπονται «βομβαρδισμοί» από αντιπάλους, αλλά ματς μετρημένων φάσεων από αυτά που κάνουν τους τερματοφύλακες ν αποκτήσουν ή φανατικούς εχθρούς ή πιστούς φίλους. Ο Καπίνο έχει μπροστά του ένα καλοκαίρι για να φτιάξει μια καριέρα. Το φθινόπωρο ή θα είναι βασικός ή πρόβλημα. Ο Ολυμπιακός βάζει μαζί του ένα μεγάλο στοίχημα από αυτά που στους πρωταθλητές αρέσουν: μην ξεχνάμε ότι και ο Ρομπέρτο στοίχημα ήταν και για αυτό πιστεύω πως χρωστάει στον Ολυμπιακό. Πριν έρθει στην Ελλάδα η καριέρα του είχε πάρει την κατιούσα. Από την Μπενφίκα έφυγε με τον άτυπο τίτλο της χειρότερης μεταγραφής της σεζόν, η Ατλέτικο προτιμούσε να πάρει δανεικό τον άπειρο τότε Κουρτουά, παρά να τον κρατήσει. Ο Ολυμπιακός τον απέκτησε ως δανεικό και τον αγόρασε ως βασικό – μόνο που φοβάμαι πως ο Ρομπέρτο αυτή την ευκαιρία που πήρε δεν την εκτίμησε, όσο ο Φουστέρ πχ, που φεύγει με χειροκροτήματα.

Κάτι χρωστάει

Βέβαια κι ο Ρομπέρτο φεύγει έχοντας αποκτήσει πιστούς. Τρία παιγνίδια του στο Τσάμπιονς λιγκ, εκείνο στις Βρυξέλλες που ο Ολυμπιακός κέρδισε με 3-0, αλλά κυρίως αυτά με την Μπενφίκα και την Γιουβέντους στο Καραϊσκάκη, συγκαταλέγονται ανάμεσα στα μεγαλύτερα που έχουμε δει από τερματοφύλακες του Ολυμπιακού: αδύνατο να τα περιγράψεις σε όποιον δεν τα έχει δει. Η γνώμη μου είναι ότι ο Ολυμπιακός στην Βαρκελώνη θα του λείψει – θα του λείψει κυρίως η αντιμετώπιση του αληθινού σταρ και του αρχηγού της ομάδας που εδώ απολάμβανε και δεν αποκλείω να τον ξαναδούμε εδώ κάποια στιγμή - άλλωστε και ο Βαλβέρδε που για τους ίδιους λόγους έφυγε μετά ξαναγύρισε. Όπως και να χει, με το πέρασμα του χρόνου η ανάμνηση αυτών κυρίως των μεγάλων εμφανίσεων θα γιγαντώσει την υστεροφημία του. Στις ατελείωτες συζητήσεις για το ποιος υπήρξε ο καλύτερος τερματοφύλακας του Ολυμπιακού, ο Ρομπέρτο θα έχει πάντα παράσταση νίκης. Γιατί έφυγε σαν κύριος, έστω κι αν το κανε λίγο νωρίτερα από όσο έπρεπε, έστω κι αν στο τέλος τον χωρισμό τον απαίτησε. Εστω κι αν αφήνει την αίσθηση ότι κάτι χρωστάει…    

Βιογραφικό πολλά υποσχόμενο

Γιατί ανέλαβε ο Χόντγκσον την Εθνική Αγγλίας; Γιατί το βιογραφικό του βοηθούσε, ώστε να συγκεραστούν δυο ολότελα διαφορετικές απόψεις, που υπήρχαν στο εσωτερικό της αγγλικής ομοσπονδίας για τα προσόντα του ομοσπονδιακού τεχνικού. Εμφανώς εντός του FA υπάρχουν αυτοί που θέλουν στην Εθνική ομάδα ένα προπονητή με διεθνείς εμπειρίες: χάρη στις εισηγήσεις τους δούλεψαν στην Εθνική ο Ερικσον και ο Καπέλο. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που δεν είναι ευχαριστημένοι με τους ξένους, (που δεν πρόσφεραν και πολλά), και θέλουν τους Μακ Λάρεν, τους Βέναμπλς και τους Κήγκαν, που γνωρίζουν τις αγγλικές παραδόσεις. Πριν πέντε χρόνια, ο Ντέιβιντ Μπέρνσταϊν, πρόεδρος μιας, ας πούμε, τεχνικής επιτροπής αξιολόγησης προπονητών, τον διάλεξε γιατί «γνώριζε ως Αγγλος τις παραδόσεις και τη νοοτροπία της χώρας, αλλά και είχε και να επιδείξει δουλειά σε Εθνικές ομάδες και συλλόγους εκτός νησιού», γεγονός που εγγυόντανε μια σοβαρή διεθνή εμπειρία απαραίτητη, όταν μιλάμε για μια Εθνική ομάδα όπως αυτή της Αγγλίας, που πάντα διεκδικεί και ποτέ δεν κερδίζει.

Κάποιες λεπτομέρειες

Είναι εντυπωσιακό το βιογραφικό του Χόντγκσον; Θα λεγα ότι πιο εντυπωσιακές είναι κάποιες λεπτομέρειες στις ιστορίες που έχει πρωταγωνιστήσει. Ολες οι Εθνικές ομάδες στις οποίες δούλεψε έφτασαν επί των ημερών του στην καλύτερη τους θέση στη βαθμολογία της FIFA – είναι όμως μόνο δυο: η Ελβετία και η Φινλανδία. Είναι ο μόνος Αγγλος προπονητής που έχει παίξει δυο ευρωπαϊκούς τελικούς: ένα τελικό του Γιουρόπα λιγκ με τη Φούλαμ κι ένα τελικό του UEFA με την Ιντερ – το κακό είναι ότι τους έχασε και τους δυο. Εχει ψηφιστεί προπονητής της χρονιάς στην Αγγλία το 2010, αλλά δεν τελείωσε τη σεζόν με τη Λίβερπουλ ένα χρόνο αργότερα: απολύθηκε μετά από κάτι μήνες. Είναι κοσμοπολίτης, μιλάει πέντε γλώσσες, ήταν μέλος της διαρκούς επιτροπής της FIFA για αλλαγές στους κανονισμούς, αλλά τον καταδίωκε πάντα σαν κατάρα το γεγονός ότι δεν έχει παίξει ποδόσφαιρο επαγγελματικά και μέχρι ν αναλάβει ομάδα της Πρέμιερ λιγκ πέρασε πάνω από είκοσι χρόνια δουλεύοντας στο εξωτερικό. Με άλλα λόγια δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε πολύ Αγγλος, αφού στην Αγγλία δούλεψε σχετικά λίγο, αλλά ούτε είναι και ξένος με μεγάλο όνομα, αφού δούλεψε σε μικρομεσαίες κατά βάση ομάδες. Μόνη εξαίρεση η Ιντερ, που του έκανε και καλό και κακό.

Μια δολοφονική ατάκα

Όταν πήγε στην Ιντερ το 1995 οι Ιταλοί ελάχιστα τον γνώριζαν, μολονότι δυο χρόνια πριν ως ομοσπονδιακός της Ελβετίας είχε τρομάξει τον Αρίγκο Σάκι και την Ιταλία του στα προκριματικά του μουντιάλ του 1994. Στην Ιταλία τον κυνηγούσε μια δολοφονική ατάκα ενός αντιπροέδρου της Ιντερ του δόκτορος Πρίσκο. Όταν ο Χόντγκσον ανέλαβε, ένας σχολιαστής του Ιτάλια 1, ο Τζιόρτζιο Τοζάτι, ρώτησε τον Πρίσκο ποιος είναι ο προπονητής που έφερε ο Μάσιμο Μοράτι. Ο Πρίσκο, φιγουρατζής και χιουμορίστας, ρώτησε τον δημοσιογράφο αν έχει δει ποτέ του τον χοντρό και το λιγνό. Όταν ο Τοζάτι απάντησε «ναι», ο Πρίσκο του είπε ότι ο Μοράτι δεν έφερε τον χοντρό, αλλά έφερε τον άλλο! Οταν η Ιντερ έχασε το κύπελλο UEFA από τη Σάλκε στην έδρα της, οι οπαδοί της τον πήραν στο κυνήγι τραγουδώντας ειρωνικά «Λιγνέ που είναι ο χοντρός;». Ο Χόντγκσον είπε ότι παρά τις εκδηλώσεις λατρείας του κόσμου πρέπει να φύγει! Εχει μια σπάνια ικανότητα να αντέχει τα πάντα – και ίσως για αυτό μου είναι συμπαθητικός. Όταν είχε πάει στην Λίβερπουλ τα βρετανικά ταμπλόιντ «ξέθαψαν» από το παρελθόν του μια ενοχλητική λεπτομέρεια: μικρός δήλωνε οπαδός της Εβερτον. Όταν του το επεσήμαναν απάντησε πως επειδή η μαμά του είχε ένα φούρνο, αυτός και τα αδέρφια του έπρεπε να δηλώνουν ότι αγαπάνε όλες τις ομάδες για να έχει το μαγαζί πελατεία!

Δεν έχει κανένα πρόβλημα

Ποιο είναι το πρόβλημά του στον πάγκο της Εθνικής Αγγλίας; Επειδή τον παρακολουθώ χρόνια σας λέω πως αυτός δεν νοιώθει ότι έχει κανένα πρόβλημα! Εχει κάνει μια σημαντική ανανέωση, έχει αντέξει στις κριτικές της αυτού μεγαλειότητας του Σερ Αλεξ Φέργκιουσον όταν το 2012 τον κατηγορούσε ότι δεν χρησιμοποιούσε σωστά το Ρόι Φέρντιναντ, έχει στο μυαλό του ότι κανείς από τους πολύ ακριβοπληρωμένους προκατόχους του δεν πέτυχε τίποτα σπουδαίο. Στα γαλλικά γήπεδα τον ενδιέφερε αρχικά να πάρει την πρόκριση από τον πονηρό όμιλο: την πήρε. Τον ενδιέφερε να έχει τους μικρούς του σε καλή κατάσταση: τους περισσότερους τους έχει. Τον ενδιαφέρει να εμφανιστεί με μια καλή άμυνα αφού σε αυτό ποντάρει πάντα: με τη Σλοβακία η άμυνα ήταν η καλύτερη γραμμή του. Τον ενδιαφέρει να παίζει η Αγγλία με τη μπάλα κάτω γιαυτό κι επιμένει στο 4-3-3 και τις παραλαγγές του. Τον ενδιαφέρει να δει το Ρούνεϊ να βοηθά ως δημιουργός τους κυνηγούς του: αυτό δεν το έχει δει ακόμα και οι εμφανίσεις κυρίως του αρχηγού της Μαν Γιου θα κρίνουν την τύχη της ομάδας του στο τουρνουά.

Τα έχουν μαζί του

Φυσικά ξέρει ότι όλοι τα έχουν μαζί του κάθε φορά που η ομάδα δεν κερδίζει. Θα ήθελε να πει στους Αγγλους ότι αυτός παρέλαβε μια ομάδα που το 2008 δεν ήταν στα τελικά του Euro και το 2010 έφυγε από το μουντιάλ της Νοτίου Αφρικής με μια τεσσάρα πεσκέσι από τους Γερμανούς. Αλλά δεν θα πει τίποτα ο καλός Χόντγκσον γιατί αυτά είναι χοντράδες. Κι αυτός δεν είναι ο χοντρός, είναι ο άλλος…                        

Εχει συνηθίσει αλλιώς

Μέχρι τώρα το τουρνουά είχε κάμποσα ανοιχτά ματς που κρίθηκαν στο τέλος, είχε κάμποσα μοιρασμένα παιγνίδια που κρίθηκαν στις λεπτομέρειες, είχε ισοπαλίες στρατηγικής, είχε ανατροπές, είχε παραστάσεις για ένα ρόλο όπως αυτή που έδωσαν οι Ισπανοί κόντρα στους Τούρκους. Δεν είχε καμία μεγάλη έκπληξη, είχε κάποιες θεαματικές αποτυχίες και προσεχώς θα έχει και παιγνίδια μεταξύ μεγάλων ομάδων, αφού θα περάσουν από τους ομίλους όλα τα φαβορί καθώς φαίνεται – στο τέλος θα τα καταφέρουν και οι Βέλγοι και οι Πορτογάλοι. Τότε γιατί γκρινιάζει ο κόσμος; Γκρινιάζει κατά τη γνώμη μου γιατί λόγω του Τσάμπιονς λιγκ έχει συνηθίσει να βλέπει ένα άλλου είδους διεθνές ποδόσφαιρο. Εχει συνηθίσει να βλέπει ποδόσφαιρο με πολύ πρέσινγκ, πολλά σπριντ, πολύ κίνηση των παικτών χωρίς τη μπάλα, πολλούς παίκτες να βγαίνουν στην επίθεση, πολλά γκολ: όλα όσα σε αυτό το τουρνουά λείπουν. Το ότι πολλές ομάδες χωρίς παρουσίες σε τελικές φάσεις στέκονται καλά δεν συγκινεί ιδιαίτερα: στην Ελλάδα προτιμούμε να βλέπουμε διασυρμούς παρά ηρωϊκές εμφανίσεις ομάδων που, έτσι κι αλλιώς, δεν μας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα. Για αυτό πχ πολύς κόσμος χαίρεται να βλέπει στο Κόπα Αμέρικα του Αργεντίνους να συντρίβουν διάφορους ανύπαρκτους, από τη Βενεζουέλα και τον Παναμά. 

Μιλάμε συχνά και πολύ για την κούραση των παικτών – συχνά χρησιμοποιούμε την κούραση ως εξήγηση για όλα τα στραβά, συχνά όταν μιλάμε για κούραση δεν ξέρουμε γιατί ακριβώς μιλάμε. Οι γυμναστές ισχυρίζονται ότι ένα δεκαήμερο ανάπαυσης και προσεχτικής δουλειάς επιτρέπει σε κάθε σοβαρό επαγγελματία αθλητή να επανέρθει σε καλή κατάσταση, όμως στον καιρό μας το περίφημο δεκαήμερο απλά δεν υπάρχει. Ο τελικός του Τσάμπιονς λιγκ, που συνήθως σηματοδοτεί το τέλος της χρονιάς, κάποτε γίνονταν στις 15 Μαϊου το αργότερο: πέρυσι έγινε αρχές Ιουνίου! Κάποτε για να υπάρξει χρόνος προετοιμασίας για τα μεγάλα τουρνουά τα πρωταθλήματα και τα κύπελλα ολοκληρώνονταν στα μέσα Μαϊου – φέτος όλοι οι τελικοί κυπέλλων στα μεγάλα πρωταθλημάτα έγιναν την τελευταία εβδομάδα του Μαϊου. Η κούραση, για την οποία τόσος λόγος γίνεται, στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει να κάνει με την παράταση της σεζόν και όχι μόνο με τα πολλά ματς που προηγήθηκαν.

Ο φαύλος κύκλος

Υπάρχει ο εξής φαύλος κύκλος. Ενας ποδοσφαιριστής τελειώνει τη χρονιά έχοντας παίξει από 40 μέχρι και 60 ματς συνήθως. Τον αναλαμβάνουν αμέσως οι γυμναστές της Εθνικής και προσπαθούν να τον ξεκουράσουν αρχικά και να τον ξαναβάλουν σε λογικούς ρυθμούς προπονήσεων στη συνέχεια. Χρόνος για αποφόρτιση όμως δεν υπάρχει. Για να μην κλατάρουν οι παίκτες, αλλάζουν οι προπονήσεις: είναι όλες χαμηλής έντασης και δεν έχουν σχέση με αυτές που ο παίκτης έχει συνηθίσει. Η διαφορετική εκγύμναση δεν επιτρέπει φορμάρισμα. Συνήθως στις προπονήσεις γίνεται τακτική, δηλαδή διτέρματα στα οποία οι παίκτες καλύπτουν χώρους και κάνουν ασκήσεις επίθεσης απέναντι σε οργανωμένες άμυνες – στο πρόγραμμα υπάρχουν πάντα οι απαραίτητες στημένες φάσεις. Επειδή το παιγνίδι είναι αποτέλεσμα μιας χαλαρής προπόνησης βλέπουμε πολύ συχνά την επανάληψη του ίδιου παιγνιδιού: ομάδες που τακτοποιούνται πίσω από τη μπάλα, αντιμετωπίζουν ομάδες που γυρνάνε τη μπάλα ψάχνοντας μια καλή πάσα ή μια στημένη φάση όλες περιμένοντας μια ατομική ενέργεια του πιο χαρισματικού τους παίκτη. Γκολ από στημένες φάσεις είδαμε πολλά, γκολ από ωραίες μακρινές πάσες επίσης, γκολ από ατομικές ενέργειες έκριναν παιγνίδια, όμως όλα αυτά γίνονται με το σταγονόμετρο – ένα δυο από όλα σε κάθε ματς. Ολες σχεδόν οι ομάδες παίζουν σε δυο διαφορετικές φάσεις: υπάρχει μια φάση άμυνας, που μάλιστα είναι αρκετά παθητική αφού όλοι σχεδόν περιμένουν και ψηλά πιέζουν ελάχιστα και μια φάση επίθεσης, που ξεκινά από τη στιγμή που η ομάδα (ή κάθε ομάδα) κερδίζει τη μπάλα. Επειδή υπάρχουν ελάχιστα σπριντ, ελάχιστο πρέσινγκ και εν τέλει όχι και πολύ δύναμη στα πόδια, οι επιθέσεις γίνονται λίγο αργά και είναι κατά κανόνα προβλέψιμες. Και ομάδες όπως η Ισπανία πχ που έχει παίκτες που ξέρουν τι να κάνουν με τη μπάλα (έστω κι αν αυτό είναι ένα αργόσυρτο τίκα – τάκα – φούτμπολ) έχουν αβαντάζ.

Ελάχιστο ρίσκο

Αντίθετα με αυτό που πιστεύει ο κόσμος οι κουρασμένοι (ή για να το πω πιο σωστά οι άσχημα προετοιμασμένοι παίκτες) δυσκολεύονται πιο πολύ να αμυνθούν σωστά παρά να παίξουν στην επίθεση με τον τρόπο που αυτή την εποχή αυτό είναι εφικτό. Κανονικά θα έπρεπε να βλέπουμε πιο πολλά γκολ, όμως εδώ επέρχεται ένα άλλο πρόβλημα: ο φόβος της ήττας. Σε αυτά τα τουρνουά ένα λάθος μπορεί να στοιχίσει και κατά συνέπεια το ρίσκο απαγορεύεται. Φέτος στους ημιτελικούς και τον τελικό του Τσάμπιονς λιγκ είχαμε ελάχιστα γκολ: το Euro έχει πολλούς ημιτελικούς και τελικούς του Τσάμπιονς λιγκ – τέτοιου τύπου ματς. Όταν μπούμε στα νοκ άουτ παιγνίδια ο ρυθμός θα πέσει κι άλλο, το ρίσκο θα μειωθεί πιο πολύ και το τρόπαιο θα το κερδίσει όποιος κάποια στιγμή είναι καλός στα πέναλτι – μακάρι να κάνω λάθος.

Είναι πρόβλημα η αύξηση των ομάδων; Δεν μπορώ να το αξιολογήσω. Θεωρώ όμως βέβαιο ότι αν το Euro κρίνονταν σε ένα Final 4 θα βλέπαμε τρία, ιστορικά και μεγάλα ματς, που θα ήταν όμως σχεδόν ανυπόφορα.

Σύμφωνα με το Forbes

Πριν λίγο καιρό μια οικονομική εφημερίδα παρουσίασε την οικονομική του κατάσταση εξηγώντας τι σημαίνει η επιχείρηση Ρονάλντο. Διάβαζα νούμερα τόσα πολλά και τόσο μεγάλα που με έπιασε πονοκέφαλος. Αντιγράφω: «Σύμφωνα με το πάντα καλά ενημερωμένο περιοδικό Forbes ο Κριστιάνο Ρονάλντο είναι σήμερα ο πλέον ακριβοπληρωμένος ποδοσφαιριστής του κόσμου. Από το 2014 έχει ξεπεράσει στο σχετικό πίνακα εσόδων τον Λιονέλ Μέσι, που μπορεί να έχει περισσότερους προσωπικούς τίτλους στην καριέρα του, ωστόσο δεν έχει τους χορηγούς του Πορτογάλου. Από το 2014 ήταν μόνο ένας αθλητής στον κόσμο κερδίζει περισσότερα χρήματα από τον άσο της Ρεάλ: πρόκειται για τον Αμερικανό πυγμάχο Φλόιντ Μέιγουέδερ, ο οποίος έχει το προνόμιο να είναι διοργανωτής κάθε αγώνα μποξ στον οποίο παίρνει μέρος».   

Πάντοτε σύμφωνα με το Forbes «ο Ρονάλντο εισέπραξε πέρυσι περισσότερα από 70 εκατομμύρια ευρώ. Κάτι παραπάνω από το ένα τρίτο αυτών των ετήσιων αποδοχών του (περίπου 30 εκατ ευρώ) προήρθε από τα συμβόλαια που έχει υπογράψει με τους χορηγούς του. Τον επενδυτικό όμιλο του Ρονάλντο διευθύνει ο αντζέντης του ο κ. Ζορζ Μέντεζ, που διαχειρίζεται συνολικά κεφάλαια της τάξης των 516 εκατ ευρώ».

Όλα τα συμβόλαια του Ρονάλντο είναι προσωπικά – κανείς δεν υπογράφει τίποτα εκ μέρους του. «Ο Ρονάλντο έχει συνεργαστεί με άπειρες εταιρίες περιστασιακά, αλλά έχει τέσσερις σταθερούς χορηγούς εδώ και μια δεκαετία. Η αγγλοολλανδική εταιρεία Unilever, που τον χρησιμοποιεί για να διαφημίζει τα σαμπουάν της, η γνωστή εταιρεία ελβετικών ρολογιών Tag Heuer, η πορτογαλική εταιρεία ρούχων Sacoor Brothers καθώς και η γνωστή μας Herbalife είναι μαζί του πάνω από μια δεκαετία. Φυσικά ο πιο σταθερός χορηγός του είναι η αμερικανική εταιρεία αθλητικού ρουχισμού Nike, που βασίζει πάνω του όλες σχεδόν τις καμπάνιες της και τον πληρώνει συμβόλαιο 10 εκατ δολαρίων το χρόνο». Η σχέση του μαζί της δείχνει και τι τύπος είναι: μολονότι η Nike υπολογίζεται ότι του έχει δώσει πάνω από 70 εκατ ευρώ τα δέκα τελευταία χρόνια,  ο αθεόφοβος, εδώ και δυο χρόνια έχει ιδρύσει τη δική του εταιρία ρουχισμού και λανσάρει τη σειρά CR7, με την οποία ανταγωνίζεται την ίδια τη Nike!    

Ρήτρα ένα δισεκατομμύριο ευρώ

Εντυπωσιακή όπως διαβάζω είναι και η οικονομική συμφωνία του με τη Ρεάλ. Αν κάποιος θέλει να τον αποκτήσει χωρίς τη συναίνεση της Βασίλισσας, για να σπάσει το συμβόλαιο του πρέπει να πληρώσει το απίστευτο ποσό του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ! Φυσικά δεν θα το κάνει ποτέ κανείς, αλλά η ρήτρα μπήκε για να νοιώθει η Βασίλισσα εξασφαλισμένη ότι ο Μέντεζ δεν θ αρχίσει να τον προξενεύει δεξιά κι αριστερά. Στο κομμάτι πολύ σωστά επισημαίνεται ότι «η Ρεάλ και ο Ρονάλντο είναι σχεδόν συνεταίροι». Με βάση ένα ειδικό όρο ο Ρονάλντο εισπράττει το 60% του οτιδήποτε πουλάει η Ρεάλ, αν αυτό φέρει το όνομα του (καπελάκια, φόρμες, φούτερ, πόστερ κτλ) – μόνη εξαίρεση οι φανέλες της! Ο Ρονάλντο εισπράττει χρήματα ακόμα και από τα τουρνουά προετοιμασίας που δίνει η ομάδα, αν και εφόσον προσδιορίζεται στα συμβόλαια ότι θα αγωνιστεί. Ούτε ο Ντέιβιντ Μπέκαμ δεν είχε τέτοιους όρους.

Η γη ολόκληρη 

Όμως το πιο ωραίο – και ίσως και η εξήγηση για την τωρινή του κακοδαιμονία- είναι η σχέση του με τα Social Media. Στην ομάδα των συνεργατών του περίοπτη θέση έχει ο Λουίς Κορέια, υπεύθυνος για την παρουσία και την προβολή του στα Social Media. Όπως επισημαίνεται «ο Πορτογάλος είναι ο απόλυτος σταρ των Social Media: έχει 102 εκατ φανς στο Facebook, τον ακολουθούν 35 εκατ άνθρωποι στο twitter και 17 εκατ περίπου στο Instagram. Υπολογίζεται ότι το βράδυ του τελικού του Τσάμπιονς λιγκ και μετά την εκτέλεση του τελευταίου πέναλτι από τον ίδιο, το όνομα του αναφέρθηκε σε πάνω από 1 εκατομμύριο twit σε όλο τον πλανήτη! Η Repucom, εταιρία που σχεδιάζει τις διαφημιστικές καμπάνιες της Nike, ισχυρίζεται ότι ο Ρονάλντο είναι ένας από τους πιο γνωστούς ανθρώπους στον κόσμο. Τον αναγνωρίζει, λένε οι σχετικές έρευνες, το 95% των δυτικοευρωπαίων, το 41% των αμερικανών, το 86% των κατοίκων της Ασίας και το 94% των Λατινοαμερικάνων. Ο Πολ Σμιθ, CEO της  REPUCOM, ισχυρίζεται ότι μεταξύ εξίμισι χιλιάδων προσωπικοτήτων στη γη, ο Ρονάλντο έχει τη τρίτη μεγαλύτερη αναγνωσιμότητα: τον ξεπερνούν ο Πάπας και ο Ομπάμα»!

Ωραία είναι αυτά, αλλά μεταξύ των εκατομμυρίων που τον ακολουθούν πρέπει να υπάρχουν πολλοί που δεν τον γουστάρουν. Η κακοδαιμονία που προκαλεί το κακό μάτι δεν παλεύεται. Από χθες βράδυ θα τον ακολουθούν ακόμα πιο πολλοί. Πιθανότατα για να του κάνουν πλάκα….   

Η νίκη της Ρεάλ στο Μιλάνο με τον Ρονάλντο παρόντα εκτόξευσε τα έσοδα της Βασίλισσας – η Παρί είναι έτοιμη να πληρώσει 110 εκατ ευρώ για να τον αποκτήσει. Πολλοί βέβαια τον μισούν, τον θεωρούν αλλαζόνα και φιγουρατζή: δεν μοιάζει να ανησυχεί. Το 2008, όταν είχε κερδίσει την πρώτη του Χρυσή Μπάλα, η Νike είχε στήσει γύρω του μια καμπάνια με βασικό μότο «η αγάπη σας με δυναμώνει, το μίσος σας με κάνει ασταμάτητο». Οι άνθρωποι έβλεπαν μπροστά…

Παμπλίτο Ρόσι, σούπερ σταρ

Η κλασικότερη περίπτωση φαντάσματος που έγινε ήρωας παραμένει ο Πάολο Ρόσι. Στο μουντιάλ του 1982 κάνει τρία άθλια ματς στον πρώτο γύρο. Οι Ιταλοί δημοσιογράφοι προεξοφλούν την αποτυχία και κάποιοι γράφουν ροζ μυθιστορήματα για αγόρια που αγαπιούνται κι έχουν πάει στην Ισπανία μόνο και μόνο για να κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο. Και ξαφνικά ο Ρόσι ανοίγει το σκόρ κόντρα στη Βραζιλία κι αλλάζουν όλα. Τo 2002 εκδόθηκε η αυτοβιογραφία του με τίτλο «Ο άνθρωπος που έκανε τους Βραζιλιάνους να κλάψουν». «Την έγραψα γιατί εκείνα τα τρία γκολ κόντρα στην Βραζιλία παρέμειναν η μεγαλύτερη στιγμή της καριέρας μου μέχρι το τέλος της» είπε. Το βιβλίο πήγε αρκετά καλά και δέκα χρόνια αργότερα ο Ρόσι έγραψε και τη συνέχεια του: «1982 το πριν και το μετά». Και στα δύο τον βοήθησε η δεύτερη γυναίκα του η κατά 16 χρόνια μικρότερή του δημοσιογράφος και συγγραφέας Φεντερίκα Καπελέτι. Το έκανε γιατί όπως είπε η ίδια στην παρουσίαση του πρώτου βιβλίου του «είκοσι χρόνια μετά το κατόρθωμα του στην Ισπανία τον σταματάει ο κόσμος στο δρόμο και τον αγκαλιάζει». Προς τιμήν του ο Ρόσι δεν απέφυγε να αναφερθεί σε λεπτομέρειες σχετικές με τα γεγονότα που προκάλεσαν την διετή τιμωρία του. Το 1978 ως ποδοσφαιριστής της Περούτζια ο Ρόσι καταδικάστηκε γιατί αυτός και άλλοι επτά συμπαίκτες του έστησαν ένα παιχνίδι με το Αβελλίνο, που τελείωσε 2-2. Οπως είχε δηλώσει «η συζήτηση που έγινε στα αποδυτήρια κράτησε μόλις δύο λεπτά» κι ο ίδιος συμφώνησε να πάρει μέρος στην κομπίνα, «γιατί θα σκόραρε»: το γεγονός ότι πλήρωσε με μια διετή τιμωρία την αγάπη του για το γκολ μάρτυρα και τι είδους κανονιέρης ράτσας υπήρξε! Έκανε όμως και άλλα πολλά εκτός από το να παίζει μπάλα. Το 1980 κυκλοφόρησε ένα 45αρι  με τίτλο «Domenica alle 3» στο οποίο ο ίδιος τραγουδούσε ένα τραγούδι με θέμα τις δύσκολες σχέσεις ενός ποδοσφαιριστή με την γυναίκα του: μετά από λίγο χώρισε! Πήρε μέρος και στο ιταλικό dancing with the stars και δεν ήταν κακός. Αφού ολοκλήρωσε την καριέρα του υπήρξε εξαιρετικός επιχειρηματίας: μέχρι και σήμερα διατηρεί εταιρία κατασκευής επίπλων στη Βιτσέντσα, ενώ τη δεκαετία του 80 είχαν κυκλοφορήσει και αρώματα και ρούχα με την υπογραφή του. Φυσικά κάνει πάντα εμφανίσεις στην τηλεόραση, ενώ στο βιογραφικό του έχει και μια αποτυχημένη προσπάθεια να γίνει βουλευτής το 1998. Ο κόσμος ξεχνάει.

Σαλβατόρε για τους φίλους Τοτό

Οι Ιταλοί ψάχνουν για χρόνια τον νέο Ρόσι και τον ανακαλύπτουν ξαφνικά το 1990 στο πρόσωπο του Σαλβατόρε Σκιλάτσι, για τους φίλους Τοτό. Το καλοκαίρι του 90 οι Ιταλοί θέλουν να κερδίσουν το Μουντιάλ που διοργανώνουν, αλλά έχουν ένα πρόβλημα: δεν έχουν τον παίκτη που μπορεί να βάλει εύκολα γκολ, γιατί ο Βιάλλι είναι ντεφορμέ και ο Καρνεβάλε έρχεται από τιμωρία και περίοδο απραξίας. Στο πρώτο κιόλας παιχνίδι ο Αντζέλιο Βιτσίνι βγάζει από το γήπεδο τον Καρνεβάλε και ρίχνει στο ματς τον Σκιλάτσι, που είναι άγνωστος εκτός Ιταλίας, αν και έχει κάνει πολύ καλές σεζόν με την Μεσσηνία και έχει πετύχει 14 γκολ την πρώτη του χρονιά με την Γιουβέντους. Ο «άνθρωπος που ήρθε από το πουθενά», όπως έγραψε τότε η βρετανική Γκάρντιαν, σκοράρει  κόντρα στην Αυστρία και γίνεται ο δημοφιλέστερος άνθρωπος στην Ιταλία! Συνεχίζει να βάζει γκολ σε όλο εκείνο το τουρνουά χωρίς ωστόσο να καταφέρει να οδηγήσει τους Ατζούρι στην τελική επικράτηση. Αρνείται, όμως, να χτυπήσει πέναλτι κόντρα στην Αργεντινή στη Νάπολι, και η άρνησή του προκαλεί έναν τεράστιο εκνευρισμό! Δεν ήταν η μοναδική φορά που αυτό συνέβη καθώς ο Σκιλάτσι, που έγινε γνωστός για τα γκολ του σε εκείνο το παγκόσμιο Κύπελλο, πέρασε στην ιστορία και για μερικούς πολύ μεγάλους καβγάδες. Εκτός από την άρνηση του να χτυπήσει πέναλτι τότε, καταγράφονται στο βιογραφικό του ένας καβγάς με τον Ρομπέρτυο Μπάτζιο, που μάλλον του στοίχισε την θέση του στην Γιουβέντους, αλλά και μια απειλή απίστευτη στον παίκτη της Μπολόνια Στέφανο Πόλι, όταν ο τελευταίος τον μάρκαρε σκληρά σε ένα παιχνίδι ως αντίπαλος της Γιουβέντους! Ο Τοτό γύρισε και του είπε να σταματήσει να παίζει έτσι, γιατί θα βάλει να τον πυροβολήσουν. Η σιτσιλιάνικη καταγωγή του έδωσε στην απειλή αυτή δραματικές διαστάσεις. Δραματική υπήρξε επίσης και η προσωπική του ζωή. Η πρώτη γυναίκα του, η Ρίτα, μετά την επιτυχία του κυριολεκτικά τρελάθηκε και γυρνούσε την Ιταλία απαιτώντας χρήματα από ξενοδόχους για να μείνει ένα βράδυ και από Δημάρχους για να μιλήσει στον κόσμο! Τον έφερνε συχνά σε δύσκολη θέση με στημένες ημίγυμνες φωτογραφίσεις για κουτσομπολίστικα περιοδικά και λέγεται ότι ο Τοτό την χώρισε μετά από μία περιπέτεια της με τον Τζίτζι Λεντίνι, στο αυτοκίνητο του οποίου ήταν το βράδυ που αυτός τράκαρε, προκαλώντας ανεπανόρθωτη ζημιά και στην καριέρα του.

Ρομπέρτο, παίζει με μέσο, Μπάτζιο

Η πιο διασκεδαστική πάντως ιστορία ποδοσφαιριστή που μεταμορφώνεται στη διάρκεια ενός τουρνουά, παραμένει για μένα αυτή του Ρομπέρτο Μπάτζιο το 1994. Ενώ όλος ο πλανήτης περιμένει ότι ο μεγάλος Ρόμπι θα βάλει την υπογραφή τους στην διοργάνωση οι ανυπόμονοι Ιταλία μετά τις πρώτες του εμφανίσεις στα αμερικανικά γήπεδα τον είχαν στήσει στον τοίχο! Εγραφαν ότι έπαιζε στην ενδεκάδα χαριστικά, γιατί το απαιτούσε ο χορηγός της Εθνικής Ιταλίας που ήταν και δικός του χορηγός, η πετρελαϊκή εταιρία Eni, ότι οι αιματολογικές του εξετάσεις είχαν δείξει ότι δεν μπορεί να βγάλει ούτε μία προπόνηση και ότι ο Σάκι σκέφτεται να τον στείλει πίσω! Στον αγώνα της Ιταλίας με την Νιγηρία ο πολύ μετρημένος Ιταλός σχολιαστής Μπρούνο Πίτσουλ αναρωτιόταν τι μέσο έχει ο Μπάτζιο και παραμένει στην ενδεκάδα, πριν αρχίσει να ζητοκραυγάζει γιατί γύρισε το ματς! Τέσσερα χρόνια αργότερα, οι ίδιοι άνθρωποι που τον κορόιδευαν στην αρχή του αμερικάνικου μουντιάλ, απαίτησαν να είναι στην αποστολή που πήγε στην Γαλλία: διακόσιες χιλιάδες Ιταλοί έστειλαν γράμματα στην ομοσπονδία απαιτώντας την παρουσία του.

Τουλάχιστον για τον Εντερ αυτά δεν θα γίνουν αλλά δεν παίρνω και όρκο.

Δούλευε στα εργοστάσια

Η ιστορία του Βάρντι είναι μια ιστορία βγαλμένη από κόμικς κυρίως γιατί είναι θεαματικό το κομμάτι που αναφέρεται στα μη ποδοσφαιρικά του κατορθώματα. Ομολογώ ότι φέτος διάβασα για αυτόν τόσα πολλά που δεν ξέρω τι είναι και τι δεν είναι αλήθεια, όμως αυτό μικρή σημασία έχει – άλλωστε και ο Ρόι Ρέις μάλλον δεν ήταν εκτός από ποδοσφαιριστής και οδηγός αγώνων, αλλά τι μας νοιάζει. Ο Βάρντι σύμφωνα με τους βιογράφους του δούλευε στα εργοστάσια του Σέφιλντ, ήταν οξύθυμος και μετά από ένα καυγά του καταδικάστηκε και κυκλοφορούσε για μήνες με ειδικό ηλεκτρονικό βραχιόλι εντοπισμού, τα εφηβικά του χρόνια υπήρξαν τόσο ταραγμένα ώστε όταν ο σκηνοθέτης Αντριαν Μπάτσχαρτ του ζήτησε να κάνει ταινία τη ζωή του απάντησε «άσε καλύτερα» δίνοντας του την υπόσχεση να το ξανασκεφτεί. Ακόμα και οι ομάδες που αγωνίστηκε και οι προπονητές με τους οποίους συνεργάστηκε έχουν ονόματα βγαλμένα από τις χάρτινες σελίδες του Αγόρι, του Μπλέκ, του Τρουένο. Παρκ Στιλς. Σεφιλντ Γουέντς. Στόκσμπριτζ. Χάλιφαξ και Φλίτγουντ Τάουν. Απόρριψη από την Κρου, μικρό πέρασμα από τη Ρόδεραμ Γιουνάιτεντ, όλα αυτά πριν τη Λέστερ που κάτι από κόμικς έχει και αυτή. Ονειρα προκαλούν και τα ονόματα όσων προπονητών μαζί του δούλεψαν και για αυτό μπήκαν στην ποδοσφαιρική ιστορία. Γκάρι Μάροου. Νιλ Ασπιν. Τζέιμς Ράντερφορντ. Θα μπορούσαν όλοι να είναι πρωταγωνιστές σε κόμικς δικά τους.

Κόντρα σε ελληνική ομάδα

Σίγουρα ο Βάρντι δεν μοιάζει με τον Ρόι Ρέις και δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί του. Δεν είχε συμμαθητή και συμπαίκτη τον Γουίλιαμ «Μπλάκι» Γκρέι και δεν θα παντρευτεί την Πένι πχ. Δύσκολα θα κερδίσει τους τίτλους του. Ο Ρόι κατέκτησε πολλά πρωταθλήματα, κύπελλα Αγγλίας, αλλά και πολλά ευρωπαϊκά τρόπαια – ένα κύπελλο Κυπελλούχων μάλιστα κόντρα στον Αχιλλέα Κεραυνού, σύμφωνα με το Αγόρι – στην Αγγλία η ελληνική ομάδα λέγονταν «Νιάρχος» και είχε κερδίσει το ελληνικό πρωτάθλημα από την ομάδα «Ωνάσης». Ο Ρόι είχε την τιμή να γράψει το σενάριο κάποιων ιστοριών του ο Μπόμπι Τσάρλτον τον καιρό που και οι δυο μεσουρανούσαν. Ο Βάρντι δύσκολα θα δει το γιό του να γίνεται κι αυτός σταρ και ελπίζουμε όλοι να μην μπλέξει σε δυστυχήματα με ελικόπτερα και να μην του ακρωτηριάσουν το πόδι. Είναι καλύτερα να παραμείνει ένας ήρωας και να μην γίνει ένας σταρ των κόμικς, γιατί οι σταρ των κόμικς πάθαιναν πολλά και άσχημα.

Υπήρχε χώρος για όλους

Ο Μπεν Λίπερ πχ ο διασημότερος σταρ μετά τον Ρόι Ρέις, μπορεί να έκανε καριέρα ως «τερματοφύλακας – γιατρός», αλλά κατέληξε κι αυτός προπονητής σε αναπηρικό καροτσάκι. Η μοίρα είναι σκληρή. Ευτυχώς στα κόμικς υπήρχε χώρους για πολλούς, που μπορεί να μην γνώρισαν μεγαλεία αναγνώρισης, έκαναν, όμως, τα θαύματα τους και αγαπήθηκαν. Ο Κένι Κόξ ήταν το «Αγρίμι». Κυκλοφορούσε με μαλλί αφάνα σαν του Φελαϊνί και έπαιζε με μια κορδέλα στα μαλλιά, όπως ο Τζον Μάκενροου: ήταν παιχταράς αλλά έδερνε συμπαίκτες. Ο Λέσλι Τόμσον είχε ένα πόδι πιο κοντό από το άλλο, για αυτό ήταν τρομερός ντριπλαδόρος και για αυτό έγινε και πρωταγωνιστής μιας σειράς με τίτλο «κούτσα κούτσα προς τη δόξα»: ήταν τόσο πετυχημένος που έγινε και ειδική δεύτερη ιστορία με τα παιδικά του χρόνια. Πολύ πριν εμφανιστούν οι Σταρκ του Game of Thrones υπήρχε ο «Σταρκ ο μισθοφόρος», που πληρώνονταν για να παίζει ένα ματς κάθε φορά από διαφορετική ομάδα. Υπήρχε ο «Πόλντο ο σαντουϊτσάκιας», χοντρός, αλλά τρομερά αποτελεσματικός. Υπήρχε ο Τζόνι ο Ελληνας, που έπαιζε στην Εβερπουλ κι έκανε τρομερά πράγματα χάρη στις συμβουλές τους πατέρα του. Υπήρχε ο Τζόνι Γκριβς με τα μαγικά του παπούτσια: υπήρξε τόσο δημοφιλής που έγινε και ταινία. Ισως το απόλυτο  cult να είναι η «Φωνή». Πρόκειται για την ιστορία ενός μάνατζερ, του Ντέιβιντ Αλισερ, στον οποίο δίνει συνεχώς οδηγίες ένας τύπος που τον παίρνει τηλέφωνο και του κάνει καταπληκτικές υποδείξεις για παίκτες, συστήματα, μεταγραφές κτλ. Ο Αλισερ τον ψάχνει και συγχρόνως τον ακολουθεί κατά γράμμα, αλλά αυτός ο αλήτης, ενώ βγαίνει πάντα στο τηλέφωνο (αντίθετα από το Δούρο που ακόμα τον ψάχνει ο Αλέ…) δεν εμφανίζεται ποτέ. Στο φαντασιακό σύμπαν των χάρτινων ηρώων ο Βάρντι θα βρει και θέση και χώρο αλλά και πρότυπο: ο Ερικ Καστελ πχ είναι ό,τι πρέπει – μην ξεχνάτε ότι είναι Γάλλος και ότι το Euro γίνεται στην Γαλλία.

Μεγάλα σχέδια      

Η Αγγλία κόντρα στους Ουαλούς έπαιξε κάπως καλύτερα στο β ημίχρονο. Ο Χόγκσον πρέπει να κατάλαβε ότι ο Στάριτζ είναι πιο χρήσιμος από τον Στέρλινγκ και ότι ο πάγκος του είναι γεμάτος λύσεις: έκανε λάθος όταν κόντρα στους Ρώσους δεν τον εκμεταλλεύτηκε. Επιμένει ακόμα στο 4-3-3, έχουμε πλέον καταλάβει ότι θα πορευτεί με το Ρούνεϊ ως δεκάρι και φυσικά ο άνθρωπος πρέπει ν ανησυχεί βλέποντας τις εμφανίσεις του Χάρτ. Κυρίως όμως δεν πρέπει να ξαναξεχάσει ότι διανύουμε το έτος του Βάρντι. Η μοίρα έχει για αυτόν μεγάλα σχέδια. Με συγχωρείτε, όχι η μοίρα. Ο σκιτσογράφος…    

Θέλω να το γράψω κάθε φορά που έρχεται η επέτειος της κατάκτησης του Εurobasket του 1987 από την Εθνική μας ομάδα μπάσκετ. Ο θρίαμβος εκείνος είναι ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού. Υπήρξαν μετά από αυτόν κατορθώματα μεγαλύτερα (όπως πχ η κατάκτηση του Euro του 2004 από την Εθνική ποδοσφαίρου) όμως κανένα από αυτά δε συγκρίνεται με εκείνη την ανεπανάληπτη επιτυχία.

Το 1987 είχαμε, είναι αλήθεια, μια καλή ομάδα που ένα χρόνο πριν είχε τερματίσει στην πρώτη δεκάδα του μουντομπάσκετ μολονότι αγωνίστηκε χωρίς τον (υπερβασικό τότε) Παναγιώτη Φασούλα. Μπροστά, της στην σχετική δεκάδα, υπήρχαν πέντε ευρωπαϊκές ομάδες: οι Ρώσσοι, οι Γιουγκοσλάβοι, οι Ιταλοί, οι Ισπανοί και οι Ισραηλινοί – τον καιρό εκείνο εξαιρετικά δυνατοί. Θυμάμαι τον Φίλιππα Συρίγο να ρωτάει, λίγους μήνες πριν ξεκινήσει το Eurobasket, τον ομοσπονδιακό προπονητή Κώστα Πολίτη, στην σαββατιάτικη εκπομπή του στην ΕΡΤ, αν, με βάση αυτό το δεδομένο, η Εθνική θα μπορούσε να ονειρεύεται πεντάδα. Ο συνετός, αλλά αισιόδοξος Πολίτης ρώτησε «γιατί όχι ένα μετάλλιο;». Η «ερώτηση – απάντησή του» ακούστηκε ως κρυφή επιθυμία: ο πήχης μπήκε πολύ ψηλά. Ένας σημαντικός λόγος που εκείνη η ιστορική επιτυχία είναι η μεγαλύτερη είναι και αυτός: ήρθε ως αποτέλεσμα μιας γενικής επιθυμίας για διάκριση – ο Γιώργος Βασιλακόπουλος, ο Πολίτης, οι παίκτες και όλος ο γύρω από την Εθνική κόσμος δούλεψε για να φτάσει η Ελλάδα σε αυτή πολύ μεθοδικά. Μέχρι τότε οι ελληνικές επιτυχίας ήταν αποτέλεσμα ταλέντου, ψυχής, συγκυριών πάντα υπέροχων, αλλά ποτέ μια ελληνική επιτυχία δεν είχε βασιστεί σε ένα κάποιο προγραμματισμό.

Η ανάμνηση του πανηγυριού

Καθώς τα χρόνια πέρασαν έμεινε σε πολλούς η ανάμνηση του μεγάλου πανηγυριού και η απίστευτη συμμετοχή του κόσμου στο θρίαμβο. Για πολλούς εκείνη η νίκη ήρθε γιατί ξαφνικά σε ένα τουρνουά όλη η Ελλάδα ανακάλυψε κι αγάπησε το μπάσκετ κι ο κόσμος (κι όχι μόνο στο καυτό Ειρήνης και Φιλίας) έσπρωξε κάποιους χαρισματικούς αθλητές προς τον τελικό θρίαμβο: δεν είναι έτσι ακριβώς. Το ματς κόντρα στη Ρουμανία στην πρεμιέρα έγινε σε ένα μισοάδειο γήπεδο. Στην πρώτη νίκη κόντρα στους πανίσχυρους Σέρβους του μεγάλου Ντράζεν Πέτροβιτς το ΣΕΦ δεν ήταν ασφυκτικά γεμάτο. Χρειάστηκε να μας αδικήσει ο Κοτλέμπα στο ματς με τους Ρώσους και να μετατραπεί το παιγνίδι με τους Γάλλους σε τελικό για να γίνει το τουρνουά εθνική υπόθεση και να αρχίσουν να νοιάζονται για την ομάδα όσοι είχαν ξενερώσει μετά την βαριά ήττα από τους Ισπανούς. Αν η επιτυχία αυτή είναι σημαντική είναι γιατί για πρώτη φορά μια ομάδα κατάφερε να τραβήξει την προσοχή του κόσμου και να τον κερδίσει σιγά σιγά και με τον ιδρώτα της: το μπάσκετ δεν ήταν τότε εθνικό σπορ, αλλά τέτοιο μέσα σε δεκαπέντε μέρες έγινε. Τα ταχύρυθμα μαθήματα που χρειάστηκε η συντριπτική μερίδα του ελληνικού λαού για να το παρακολουθήσει τα έκανε ο Φίλλιπος Συρίγος τηλεοπτικά: το Εurobasket του 87 είναι η κορυφαία στιγμή δημιουργίας αθλητικής κουλτούρας – κατηχήθηκε ένας ολόκληρος λαός για να το καταλάβει. Ηταν σαν ξαφνικά στην Ελλάδα να διαδόθηκε μια νέα θρησκεία.

Στιγμή εθνικής ανάτασης

Όμως πάνω από όλα το Eurobasket του 87 είναι η στιγμή που ο νεοέλληνας νοιώθει Ευρωπαίος και κυρίως αισθάνεται πως μπορεί στη ζωή να κάνει σημαντικά πράγματα και να πετύχει. Το Eurobasket  του 87 ήταν η στιγμή του τέλους της Ελλαδίτσας της Ψωροκώσταινας: σημάδεψε για πάντα όχι μόνο τα αθλητικά μας πράγματα, αλλά κυρίως την νοοτροπία όλων όσων το έζησαν – ειδικά των νέων ανθρώπων. Δεν ήταν μια στιγμή εθνικιστικής ανάτασης, αλλά η στιγμή που εκατομμύρια έλληνες πίστεψαν ότι η χώρα έχει δυνατότητες. Δεν ήταν ένα απλό πανηγύρι, αλλά το μεγάλο σημάδι ότι το αύριο θα ναι καλύτερο. Τόσο καταλυτική ήταν η επιρροή του και μόνο όποιος ήταν τουλάχιστον 16 χρονών τότε και το θυμάται μπορεί αυτό να το καταλάβει.

Πολλά χρήματα μετά

Μετά το Eurobasket άρχισαν να επενδύονται στον ελληνικό αθλητισμό ολοένα και περισσότερα χρήματα – κυρίως κρατικά. Ένα χρόνο μετά η Εθνική ομάδα βόλεϊ πήρε κι αυτή μετάλλιο στο Πανευρωπαϊκό. Οι ευρωπαϊκές αναμετρήσεις σταμάτησαν να μας φοβίζουν – πρώτα από όλα οι ομάδες του μπάσκετ έδωσαν συνέχεια στις επιτυχίες τους. Ξοδεύτηκαν πολλά λεφτά για διοργανώσεις – είναι αλήθεια. Είναι αλήθεια επίσης ότι χρόνια αργότερα η φρενήρης απαίτηση για αθλητικές επιτυχίες έκανε σταρ διάφορους φαρμακέμπορους – συμβαίνει πάντα όταν ξεπερνιέται το μέτρο. Όμως όλα αυτά δεν έχουν σε τίποτα να κάνουν με την ένεση εθνικής ελπίδας που ήταν ο θρίαμβος εκείνης της ομάδας. Και δεν συγκρίνεται με εκείνο της το κατόρθωμα ούτε το θαύμα της Πορτογαλίας το 2004 ούτε τα πολλά ολυμπιακά μετάλλια το μαγικό καλοκαίρι των Ολυμπιακών της Αθήνας, ούτε η δεύτερη κατάκτηση του πανευρωπαϊκού από την ομάδα του Διαμαντίδη: όλα αυτά ήταν απλές αθλητικές επιτυχίες. Κάποιες είχαν το στοιχείο της έκπληξης, κάποιες άλλες ήταν αποτέλεσμα προγραμματισμού, αλλά τίποτα δεν είχε την συγκίνηση και τη γλύκα εκείνης της πρώτης φοράς.

Δεν είναι μια απλή αθλητική επιτυχία το Eurobasket του 1987: είναι μια στιγμή ελληνικής ιστορίας.

Novasports 14 Ιουνίου 2016

Υγ. Καλό θα ήταν ειδικά οι πρωταγωνιστές του Εurobasket να μην ξεχνούν ότι έγραψαν μια ελληνική ιστορία. Τις όποιες διαφορές τους ας τις θυμούνται μετά την όποια επέτειο…                         

Λένε για τον Φουστέρ, κάπως υποτιμητικά, ότι είναι «καλός στρατιώτης». Εγώ που στρατιωτικό έχω κάνει – πιστέψτε με – πολύ ζόρικο, σας λέω ότι το να είσαι καλός στρατιώτης δεν είναι καθόλου εύκολο. Πρέπει να είσαι επιμελής, πειθαρχημένος και πρόθυμος, να γνωρίζεις άριστα την αποστολή, να πιάνεις τις διαταγές με τη μία. Πρέπει επίσης να είσαι αγαπητός στο λόχο, να σε ακούν όταν μιλάς γιατί αναγνωρίζουν ότι έχεις προσωπικότητα, να σε εμπιστεύεται και ο επικεφαλής αξιωματικός, αλλά και οι άλλοι στρατιώτες. Πρέπει να υπακούς, αλλά να χεις κερδίσει και τον σεβασμό, πρέπει να μην κρύβεσαι, αλλά να έχεις και σθένος. Πρέπει να μάχεσαι για τη σημαία. Κυρίως πρέπει να είσαι ικανός. Ανίκανοι καλοί στρατιώτες δεν υπάρχουν.

Ονομα

Ο Φουστέρ την καριέρα του την έφτιαξε με τον ιδρώτα του. Δεν ήταν πουθενά πρώτο όνομα, κανείς δεν του χάρισε τίποτα – ακόμα κι όταν ήρθε στον Ολυμπιακό η μεταγραφή του δεν έτυχε τις δέουσας προβολής, γιατί ήταν σχετικά άγνωστος: οι μεγάλοι τίτλοι στα πρωτοσέλιδα  ήταν εκείνη τη χρονιά για άλλους. Η καριέρα του δεν στηρίχτηκε σε σπουδαίους μάνατζερ, που ξέρουν από δημόσιες σχέσεις: μόνος του κατάφερε όσα κατάφερε. Στην ιστορία της επιτυχίας του υπάρχει μια ωραία λεπτομέρεια. Ο άνθρωπος που τον έφερε, δηλαδή ο μεγάλος Ερνέστο Βαλβέρδε, όταν τον είχε στη Βιγιαρεάλ δεν τον πολυχρησιμοποιούσε: προφανώς τον εκτίμησε πιο πολύ, όταν από τη Βιγιαρεάλ έφυγε και για αυτό τον έπεισε να ρθει στον Ολυμπιακό. Όχι τυχαία: την αξία του Φουστέρ την αντιλαμβάνεσαι, συνήθως, όταν δεν τον έχεις στη διάθεσή σου.

Αεροδρόμια

Ο Φουστέρ δεν ανήκει στην κατηγορία των ξένων που για χάρη τους έπεσαν αεροδρόμια όταν ήρθαν. Παίκτες όπως ο Ζιοβάνι, ο Ζάχοβιτς, ο Ριβάλντο, ο Γκαλέτι, ο Καρεμπέ, ο Σαβιόλα, ο Ιμπαγάσα, ο Μέλμπεργκ, ο Πάντελιτς, ο Ριέρα όταν ήρθαν στην Ελλάδα για να παίξουν στον Ολυμπιακό είχαν τεράστια βιογραφικά και ως εκ τούτου η απόκτησή τους προκάλεσε ενθουσιασμό – κάποιοι ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες, κάποιοι όχι. Για τον Φουστέρ δεν υπήρξε ενθουσιασμός. Στο ντεμπούτο του σε ένα φιλικό κόντρα στον Ολυμπιακό Βόλου τον κοιτάζαμε όλοι με περιέργεια: θυμάμαι ότι τον μπέρδευα με τον Φετφατζίδη – όχι γιατί μοιάζουν, αλλα εξαιτίας της θέσης που κινούνταν εκείνη τη μέρα στο γήπεδο. Στον Ολυμπιακό τη θέση την κέρδισε με το σπαθί του. Κι όλα τα κανε βήμα βήμα. Πρώτα κέρδισε την προσοχή, μετά την καθιέρωση, μετά το δικαίωμα να θεωρείται χρήσιμος και τέλος το χειροκρότημα. Αυτό το χειροκρότημα, το τίμησε. Και πάντα το ανταπέδωσε.

Ξένοι

Στο ελληνικό ποδόσφαιρο υπάρχουν δυο λογιών επιτυχημένοι ξένοι παίκτες. Στη μια κατηγορία υπάρχουν αυτοί που δεν πρόδωσαν τις προσδοκίες: οι διάφοροι Ριβάλντο, Μπάγεβιτς, Ζιοβάνι, Σισέ, Σαμπανάτζοβιτς, Καρεμπέ, Σόουζα, Γκαλέτι, Κονσεϊσάο, Ζιλμπέρτο Σίλβα και άλλοι πολλοί έφεραν στην Ελλάδα όλη τη λάμψη τους και έκαναν στο διάστημα της παρουσίας τους το πρωτάθλημά μας πιο όμορφο – μας δημιούργησαν και την αίσθηση ότι ανήκουμε ποδοσφαιρικά στη Δυτική Ευρώπη και μπορούμε να χαιρόμαστε και μεγάλους παίκτες - δεν το λες και λίγο. Στην άλλη κατηγορία των επιτυχημένων ωστόσο, ανήκουν αυτοί που εδώ βρήκαν την ευκαιρία να μεγαλουργήσουν κι εδώ έγραψαν την ιστορία τους: ο Βαζέχα, ο Σαβέβσκι, ο Τζόρτζεβιτς, ο Χένρικσεν, ο Μπεργκ, ο Μπορέλι, ο Γκόγκιτς και άλλοι πολλοί, όχι μόνο τίμησαν τις φανέλες που φόρεσαν, αλλά έγιναν δικοί μας, ένα με μας – ακόμα κι αν η νοοτροπία μας και η τρέλα μας εξακολουθεί σε κάποιους από αυτούς να μοιάζει ακατανόητη. Σε αυτή τη δεύτερη κατηγορία των ξένων που εδώ μόχθησαν για να γίνουν σπουδαίοι ανήκει κι ο Φουστέρ: κέρδισε το θαυμασμό, δεν απέκτησε εχθρούς, βρήκε στον Ολυμπιακό την δική του ομάδα, αλλά κι αυτός τον έκανε αρχηγό του. Είχα την τύχη πριν δυο χρόνια να τον δω καλεσμένο σε ένα γάμο. Ηταν με τη γυναίκα του, παρακολουθούσε τα πάντα χαμογελαστός, αν δεν τον ήξερες ήταν δύσκολο να σκεφτείς ότι είναι ξένος.

Στέρησε

Δεν ήταν ο μεγάλος τεχνίτης, δεν ξεσήκωσε το Καραϊσκάκη με ντρίπλες, δεν έκανε δηλώσεις που ο κόσμος θυμάται. Ο Φουστέρ δεν έγινε «σημαία», αλλά  τη φανέλα της ομάδας σαν σημαία την τίμησε κι αυθεντικά την φιλούσε. Στον Ολυμπιακό βρήκε ένα προορισμό – η ομάδα έγινε για τον Νταβίδ Φουστέρ μια χώρα που κατάκτησε: όποιος φέτος δεν τον δήλωσε στην ευρωπαϊκή λίστα στέρησε από τη χώρα τον πιο πιστό της στρατιώτη.

Καρδιά

Φέτος ο υπέροχος αυτός άνθρωπος και ποδοσφαιριστής έδωσε ένα τεράστιο μάθημα επαγγελματισμού σε όλους. Σηκώθηκε από τον πάγκο τη στιγμή που η ομάδα τον χρειάστηκε, σκόραρε, σκίστηκε στα ελάχιστα ματς που εξ ανάγκης χρησιμοποιήθηκε ως βασικός. Κυρίως δεν άφησε να βγει προς τα έξω κανένα παράπονο, καμία πίκρα, κανένα σχόλιο.

Ο ποδοσφαιρόφιλος αγαπά όσους στην ομάδα προσφέρουν, δεν ξεχνά όσους παλεύουν, λατρεύει όσους τιμούν τη φανέλα. Κι έχει πάντα στην καρδιά του όσους αδικήθηκαν, αλλά έβαλαν την ομάδα πιο ψηλά από τον εαυτό τους. Ο κόσμος του Ολυμπιακού θα έχει πάντα στην καρδιά του τον Νταβίδ Φουστέρ.                     

(SportDay, Φεβρουάριος του 2016)

Από το Bam.gr ένα εξαιρετικό αφιέρωμα:

Πλησίαζε το πανευρωπαϊκό και σκεφτόμουν ότι όταν φτάνουν οι μεγάλες διοργανώσεις συνήθως κάτι καινούργιο κάνω. Το 1998 γύρισα στην Ελλάδα ενώ ήμουν καθοδόν για τη Μασσαλία. Το 2000 ξεκίνησα τις καθημερινές εκπομπές στο Sport Fm. Τo 2002 κάναμε το Τορα – Τόρα και το 2004 έγινα κάτι σαν τη Βέμπο που τραγουδούσε τα κατορθώματα του Ζαγοράκη στην Πορτογαλία. Το 2008 πέρασα τις μέρες του Euro στην Ελβετία ενώ όλοι οι άλλοι ήταν με την Εθνική στην Αυστρία. Το 2010 κάναμε την πρώτη εκπομπή που χει γίνει στο internet υπό τους εκνευριστικούς ήχους της βουβουζέλας. Το 2014 πήγα στη Βραζιλία για ποδοσφαιρικό προσκύνημα  Αλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά γιατί με έπιασε η φλυαρία.

Ξαφνικά κουράστηκα

Ολοκληρώνοντας πέρυσι τέτοιο καιρό την συνεργασία μου με το Sport24 ένοιωσα λιγάκι ανακουφισμένος κι αυτό δεν είχε να κάνει καθόλου με το site που για μια διετία υπέροχα με φιλοξένησε: είχε να κάνει με τη δική μου σχέση με το Internet που με κούραζε. Η μετεξέλιξη του Τύπου είναι το Internet, αλλά αυτή η μετεξέλιξη οδηγεί κυρίως σε τερατογενέσεις, όχι σε πρόοδο. Το internet έπρεπε να είναι το προνομιακό πεδίο άσκησης δημοσιογραφίας, αφού θεωρητικά σε αυτό υπήρχε χώρος για όλα και όλους. Κι όμως αυτή η απεραντοσύνη του έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα: ένοιωσα ό,τι κάπου χαθήκαμε. Οι ντελάληδες αντικατέστησαν τους δημοσιογράφους, η επιθετικότητα πήρε τη θέση της νηφαλιότητας, η καταγγελία έγινε κανόνας - και το ωραίο είναι ότι γίνεται συνήθως χωρίς κανόνες. Δεν μιλάω για την αθλητικογραφία – αυτή ψυχορραγεί παγιδευμένη σε λογιών λογιών εξαρτήσεις – μιλάω γενικά για την δημοσιογραφία. Τα κείμενα γίνανε χειρότερα, κανείς δεν αντικατέστησε το φίλτρο του αρχισυντάκτη που έδινε κύρος στο δημοσιογραφικό κείμενο, οι απόψεις έγιναν πληθωριστικές και όλα βούλιαξαν στον ωκεανό της ασημαντότητας. Γράφονται χιλιάδες λέξεις χωρίς λόγο. Γεμίσαμε κείμενα άψυχα που υπάρχουν για να εντυπωσιάζουν, να εξοργίζουν, να τραβάνε τους πάντες προς τα κάτω: το διαδίκτυο έγινε η κινούμενη άμμος της εγχώριας μιζέριας – βοήθησε και η κρίση σε αυτό. Δεν ισχύει για όλους και για όλα (και ευτυχώς), αλλά υπάρχει πια πολύ blob και πολύ λίγο blog. Και το blob ισοπεδώνει – ελπίζω να θυμόσαστε την ταινία.

Οι φίρμες του διαδικτύου εμπορεύονται αγανάκτηση, οργή και μαγικές λύσεις, χτίζουν καριέρες ως Ρομπέν των Δασών: το διαδίκτυο έγινε η γιορτή της Αποκριάς διάφορων τσαρλατάνων – κάποιοι γίνανε και βουλευτές, άλλοι απλά το είδαν σαν ευκαιρία για να βγάλουν το ψωμί τους πουλώντας λογιών λογιών υπηρεσίες. Αυτοί οι πιασάρικοι και διαμορφωμένοι ρόλοι με άφηναν αδιάφορο. Κι έμεινα στην άκρη οικειοθελώς, παρόλο που κάμποσοι μου ζήτησαν την υπογραφή μου.

Κυνηγώντας τα σουξέ

Αφού στην εισαγωγή τα λέμε όλα να σας πω και κάτι ακόμα χειρότερο: το διαδίκτυο έβαλε στη ζωή του κειμενογράφου (όποια ιδιότητα κι αν αυτός έχει…) την υποχρέωση του σουξέ. Δημοσιογράφοι, σχολιαστές, ρεπόρτερ, αναλυτές, κωμικοί και τραγικοί, οπαδοί και αντιρρησίες με ή χωρίς συνείδηση, ανακάλυψαν ξαφνικά πως για να υπάρχουν δεν έπρεπε μόνο να κάνουν την όποια δουλειά τους (δηλαδή να γράφουν), αλλά να έχουν επισκεψιμότητα, share, like – να κάνουν σουξέ μεγάλα, ώστε να μπορούν να βγουν στην πίστα. Αυτά που κορόιδευα, βλέποντας την αγωνία τραγουδιστών, παρουσιαστών, παραγωγών και ηθοποιών έτοιμων να πουλήσουν την ψυχή τους στο διάβολο για μια στιγμιαία επιτυχία, τα είδα ξαφνικά στη ζωή μου ως προοπτική: ακόμα και όσοι συνυπήρχαμε αρμονικά στο ίδιο περιβάλλον έπρεπε να τη μετράμε την επισκεψιμότητα για να δούμε ποιος την έχει μεγαλύτερη – με το συμπάθιο. Εγώ που μεγάλωσα τραγουδώντας ότι «του Θεού η χάρη μας γλυτώνει απ τα σουξέ» έπρεπε με αυτό να μάθω να ζω: δεν είχα πρόβλημα και έκανα σουξέ πολλά, αλλά αλλιώς το φανταζόμουν το περιεχόμενο της επιτυχίας.

Πως πέρασα το χειμώνα

Εκατσα στην άκρη, αλλά δεν μ αφήσατε σε ησυχία. Πέρασα ένα χειμώνα απολογούμενος για την απουσία μου: οι σποραδικές εμφανίσεις στο site της Νοva και η καθημερινή σχεδόν παρουσία μου στην Sportday δεν σας έφταναν, αφού με θέλετε στον ωκεανό του Internet, κωπηλάτη ή ναυαγό. Βαρέθηκα τη γλυκιά μουρμούρα σας και πέφτω στον ωκεανό ξανά αυτή τη φορά, όχι πρώτη θέση σε κρουαζιερόπλοιο ή πίσω από τα κανόνια κάποιας φρεγάτας, αλλά με ένα βαρκάκι ιστιοπλοϊκό: αυτό είναι το karpetshow.gr κι ελπίζω ν αντέξει τα κύματα. Είναι το πρώτο αποκλειστικά δικό μου blog. Εχω την ευθύνη και την επίβλεψη του. Και θα χει την τρέλα μου.

Γιατί το έκανα; Γιατί υπάρχουν ακόμα κάμποσοι, φίλοι και εχθροί, που με αναζητούν, γιατί υπάρχουν ιστορίες που δεν έχω πει, γιατί πρέπει να ξανασυναντηθούμε με αφορμή κείμενα και γιατί από τότε που ξεκίνησα αυτή τη δουλειά πιστεύω πως τα κείμενα είναι το παν. Ακόμα και στο διαδίκτυο, που τα κείμενα τα ισοπεδώνει, τελικά μόνο αυτά μένουν. Εν τέλει το έκανα γιατί έχουμε ακόμα κείμενα να μοιραστούμε πολλά.

Το Euro της Γαλλίας είναι μια ωραία αφορμή για να μαζευτούμε, όμως ο σκοπός είναι μετά από αυτό και σιγά σιγά να ξεφύγουμε από την ασταμάτητη ποδοσφαιρίλα και να θυμηθούμε και πολλά άλλα δικά μας. Να μην ξεχάσουμε βέβαια τα αθλητικά σε ένα καλοκαίρι γεμάτο τέτοια, αλλά να μιλήσουμε για βιβλία και ταινίες, να τσακωθούμε για τηλεοπτικές σειρές, να γελάσουμε και να μοιραστούμε στεναχώριες. Να πολιτικολογήσουμε, να αυτόψυχαναλυθούμε, να μην ξαναχαθούμε. Εδω θα βρίσκετε καθημερινά καινούργια κείμενά μου και θα βρείτε και κάμποσα παλιότερα που μου ζητάτε: η διαβούλευση θα γίνεται στο Fb γιατί σχόλια κάτω από αυτά, αρχικά τουλάχιστον, δεν μπορώ να έχω. Αν το blog σταθεί στα πόδια του θα κάνουμε και πολλά άλλα: υπομονή. Για την ώρα σας υπόσχομαι να σας δίνω αφορμές που θα βοηθήσουν να σκεφτείτε πολλά από αυτά που σας ενδιαφέρουν πιο καθαρά, χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα συμφωνούμε κι απόλυτα.

Σαλπάρουμε…

Το blog σχεδίασε ο φίλος Σωτήρης Ρούσσος φτάνοντας πολύ πολύ κοντά σε ό,τι του ζήτησα: τον ευχαριστώ για τη συνεργασία. Το στηρίζουν αρχικά και μέχρι το Σεπτέμβριο, φίλοι με τους οποίους έχω συνεργαστεί και παλιότερα. Μου συμπαραστάθηκαν χωρίς να έχω κάτι να τους δείξω, απλώνοντας ένα δίχτυ προστασίας στη δική μου βουτιά στο κενό. Ενώ σας τα γράφω αυτά χαράζει. Σαλπάρουμε με την εικόνα μιας ανατολής στα μάτια. Αυτό το γλυκό πρώτο φως είναι η πυξίδα για να μην χαθούμε τώρα που ξαναβρεθήκαμε…       

Δεν έγινε καμία έκπληξη

Οι Αλβανοί χθες, οι Ισλανδοί προχθές κόντρα στους Πορτογάλους, οι Ουκρανοί κόντρα στους Γερμανούς, οι Ρώσοι κόντρα στους Αγγλους, οι Ρουμάνοι κόντρα στους Γάλλους στην πρεμιέρα και οι Τσέχοι με αντιπάλους τους Ισπανούς, έκαναν  αμυντικά παιγνίδια με πολύ σοβαρότητα και κάμποσο κυνισμό – όμως τη μεγάλη έκπληξη δεν την έκαναν. Οι πιο πολλές από αυτές τις ομάδες προσπάθησαν να ακολουθήσουν τα βήματα της ομάδας του Ρεχάγκελ. Όχι, ο κόσμος δεν γυρίζει γύρω μας και δεν είναι απαραίτητο ότι έριξαν το βάρος στην άμυνα γιατί κοπιάρισαν τον κάποτε ελληνικό θρίαμβο: το να παίζεις άμυνα είναι πολλές φορές ο ευκολότερος τρόπος για να επιβιώσεις και να φύγεις από το γήπεδο αξιοπρεπής. Απλά η παθητική συμπεριφορά κάμποσων ομάδων στο εφετινό Euro και κυρίως η δυσκολία των φαβορί να βρουν χώρους και τρόπους ώστε να σκοράρουν, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι αν ήταν στη Γαλλία η Ελλάδα του Οττο δεν αποκλείεται να βγαίναμε πάλι στους δρόμους. Γιατί; Πρώτα από όλα γιατί εκείνη η ομάδα έκανε πάρα πολύ καλύτερα αυτό που κάμποσοι τώρα προσπαθούν χωρίς απόλυτη επιτυχία: έπαιζε άψογη άμυνα.

Υπέροχο ψηφιδωτό

Αν μπορούσα να μιλήσω κατ ιδίαν με όποιον από τους τωρινούς προπονητές έχει στο μυαλό του την ομάδα του Ρεχάγκελ θα του έλεγα να μην προσπαθήσει να τη μιμηθεί, γιατί δεν έχει τους κατάλληλους παίκτες. Εκείνη η ομάδα προέκυψε σαν ψηφιδωτό, καλά καλά χωρίς κανείς να καταλάβει το πώς. Ούτε ο ίδιος ο Ρεχάγκελ δεν πιστεύω πως είχε καταλάβει τότε την τύχη του. Είχε ένα έμπειρο τερματοφύλακα που χε παίξει πολλά ματς στο Τσάμπιονς λιγκ – Νικοπολίδη πολλές από τις τωρινές ομάδες δεν έχουν. Είχε δυο εξαιρετικά, στην άμυνα, ακραία μπακ που μπορούσαν και ήξεραν να παίζουν και ζώνη αλλά και πάνω στον αντίπαλο – κανείς δεν ξέχασε τον Γιούρκα να κολλάει σαν βδέλλα στον Ανρί και το Φύσσα να μάχεται με τον Πιρέζ. Οι τωρινοί ακραίοι αμυντικοί που βλέπουμε, στην άμυνα ειδικά, τσαγανό δεν έχουν. Η ομάδα του Ρεχάγκελ είχε δυο τρομερά συμπληρωματικούς κεντρικούς αμυντικούς (τον εγκεφαλικό Δέλλα και τον Καψή που έβγαινε πάντα πρώτος στη μπάλα). Με εκείνα τα στόπερ η Εθνική μας δεν θα δέχονταν ποτέ ούτε το γκολ που δέχτηκαν οι Αλβανοί από τον αμαρκάριστο Γκρινσμάν στο 90΄, ούτε το γκολ που δέχτηκαν οι Ουκρανοί από τον Μουστάφι ή οι Τσέχοι από τον Πικέ. Στις στημένες φάσεις κυνηγοί όπως ο Βρύζας και ο Χαριστέας δεν άφηναν τα αντίπαλα στόπερ, που κατέβαιναν, ούτε καν να στρίψουν. Εκείνη η ομάδα έπαιζε καταπληκτική άμυνα και χωρίς πολλά πολλά φάουλ κυρίως γιατί είχε τρεις κόφτες ικανούς να μοιραστούν τις δουλειές. Ο Ζαγόρ μπορούσε να παίξει κι ακραίος, ο Κατσουράνης εύκολα γίνονταν στόπερ, ο Μπασινάς μπορούσε να κατεβάσει μπάλα, αλλά και να παίξει και σαν λίμπερο μπροστά από την άμυνα: ο προπονητής έπρεπε απλά να διαλέξει τους ρόλους – καμιά φορά το έκαναν και οι παίκτες μόνοι τους. Αν πχ έμπαινε ο Γκρισμάν, ο Ρεχάγκελ θα έστελνε τον Κατσουράνη πάνω του αμέσως – η θα βαζε μια φωνή ο Δέλλας στον τότε μικρό να γυρίσει. Οι κόφτες μας δεν πρόκειται ποτέ να άφηναν τον χαρισματικό Παγιέ να μπαινοβγαίνει στην περιοχή, ή τον Σβάινστάιγκερ να τρέχει στην αντεπίθεση μόνος του ή τον Νάνι να παίζει σαν φορ σχεδόν ανενόχλητος.

Όχι μόνο κόφτες και αμυντικούς

Το 2004 η Ελλάδα δεν είχε μόνο κόφτες και αμυντικούς, όπως κάποιες από τις ομάδες που βλέπουμε τώρα. Εκείνη η ομάδα είχε τον Καραγκούνη, που στο τελευταίο δεκάλεπτο έπαιρνε πέντε φάουλ και διέλυε τα νεύρα όλων των αντιπάλων – για αυτό και μόνο η Ελλάδα του 2004 δεν θα δέχονταν ποτέ γκολ στα πέντε τελευταία λεπτά, όπως οι Αλβανοί, οι Ουκρανοί, οι Ρουμάνοι, οι Τσέχοι. Εκείνη η ομάδα είχε δυο κυνηγούς που έκαναν πολλές δουλειές, αλλά σκόραραν κιόλας: ο Χαριστέας του 2004 ήταν πιο κινητικός από κάθε φορ που βλέπουμε σε αυτό το Εuro κι ο Βρύζας έπαιζε με την πλάτη με τρόπο που λίγοι σήμερα μπορούν. Και φυσικά εκείνη η ομάδα είχε και προσωπικότητες που με δυο ενέργειες άλλαζαν τη ροή του ματς ακόμα κι αν έρχονταν από τον πάγκο: όλες οι τωρινές σταχτοπούτες δεν έχουν ούτε Τσιάρτα, ούτε Γιαννακόπουλο. Αν τους είχαν θα ήταν και πιο επικίνδυνες στην επίθεση, ειδικά όταν ο αντίπαλος θα χε κουραστεί κυκλοφορώντας τη μπάλα.

Θα έκαναν πάρτι                  

Βλέπουμε ένα Euro που κανείς δεν μπορεί να βάλει πιο πολλά από δύο γκολ, που τα under είναι κανόνας, που τα αστέρια είναι κουρασμένα και που όποιος τρέχει με τη μπάλα μοιάζει σούπερμαν είτε λέγεται Βάις, είτε λέγεται Παγιέ, είτε λέγεται Καντρέβα. Μόνο που όλοι αυτοί στην Ελλάδα του 2004 δεν θα έκαναν ούτε φάση: δεν τα κατάφεραν τότε στα καθοριστικά νοκ άουτ ματς ο Ρονάλντο, ο Ανρί, ο Ζιντάν, ο Φίγκο, ο Πομπόρσκι, ο Πιρέζ, ο Μπάρος. Που αν τώρα ήταν παρόντες στα γαλλικά γήπεδα, χωρίς τον Ρεχάγκελ και τα παιδιά του εκεί, θα έκαναν πάρτι..